Khi mắt trẻ có các dấu hiệu bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đến các cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời.
Viêm kết mạc là tình trạng viêm lớp mô mỏng trong suốt nằm trên phần tròng trắng của mắt và lót bên trong mí mắt (kết mạc). Khi các mạch máu nhỏ trong kết mạc sưng lên và bị kích thích sẽ khiến cho tròng trắng mắt có màu đỏ hoặc hồng.
Theo ThS.BS Vũ Bích Ngọc - Phó Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Mắt Hà Nội, viêm kết mạc ở trẻ nhỏ có nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó tác nhân phổ biến nhất là vi rút, đặc biệt là Adenovirus. Đây là loại vi rút có khả năng lây lan rất nhanh trong môi trường tập thể. Vi rút là nguyên nhân hàng đầu gây ra các đợt bùng phát đau mắt đỏ trong cộng đồng, nhất là ở trường học, mẫu giáo và nhà trẻ. Ngoài vi rút, vi khuẩn như tụ cầu (Staphylococcus), liên cầu (Streptococcus) hay vi khuẩn Haemophilus cũng có thể gây viêm kết mạc.
"Một số trẻ lại bị viêm kết mạc do dị ứng, nhất là khi trẻ có cơ địa dị ứng. Do trẻ tiếp xúc với dị nguyên như phấn hoa, bụi, lông chó/mèo, thay đổi thời tiết hoặc thậm chí một số loại thức ăn. Tuy nhiên, trong ba nhóm nguyên nhân kể trên, vi rút vẫn là thủ phạm chính khiến các đợt dịch đau mắt đỏ bùng phát mạnh." - ThS.BS Vũ Bích Ngọc cho biết.
Trẻ nhỏ dễ mắc bệnh hơn so với người lớn là điều mà nhiều cha mẹ thường thắc mắc. Thực tế cho thấy hệ miễn dịch của trẻ còn yếu nên dễ dàng bị vi rút hoặc vi khuẩn xâm nhập. Bên cạnh đó, trẻ sinh hoạt chung trong môi trường tập thể, thường xuyên tiếp xúc gần với bạn bè và dùng chung đồ chơi, chăn, gối hoặc vật dụng học tập. Điều này tạo điều kiện để mầm bệnh lây lan. Một yếu tố nữa là trẻ nhỏ chưa có ý thức tự bảo vệ cơ thể. Thói quen dụi mắt, không rửa tay và tiếp xúc bề mặt bẩn là nguyên nhân trực tiếp khiến viêm kết mạc dễ xảy ra.
Để kịp thời phát hiện bệnh cho trẻ, cha mẹ và giáo viên cần nhận biết sớm các dấu hiệu của viêm kết mạc. Những biểu hiện đầu tiên thường là mắt trẻ bị đỏ, có thể đỏ một mắt nhưng sau đó lan sang mắt còn lại. Mí mắt sưng và hai mắt dính chặt khi ngủ dậy là dấu hiệu dễ gặp, nhất là khi có nhiều ghèn mắt (nhử mắt). Trẻ cảm thấy khó chịu nên thường xuyên dụi mắt, điều này khiến tình trạng bệnh nặng hơn và nguy cơ lây lan cao hơn. Một số trẻ có thể kèm theo các triệu chứng như sốt nhẹ, ho, sổ mũi (thường gặp do nhiễm vi rút). Đây là những triệu chứng khiến nhiều cha mẹ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường, dẫn đến xử trí muộn. Khi nhận thấy con có những biểu hiện này, cha mẹ nên cho trẻ nghỉ học tạm thời và đưa đi khám chuyên khoa nhi và chuyên khoa mắt để xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời.
ThS.BS Vũ Bích Ngọc cho biết: Viêm kết mạc do vi rút thường lây lan nhanh, do đó các biện pháp vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường đóng vai trò vô cùng quan trọng. Trẻ cần được hướng dẫn rửa tay đúng cách bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, nhất là sau khi chạm vào mắt. Việc đeo khẩu trang cũng giúp hạn chế giọt bắn chứa vi rút. Trẻ nên có đồ dùng cá nhân riêng biệt, tuyệt đối không dùng chung khăn mặt, chăn, gối, cốc uống nước... Tại trường học và ở nhà, các bề mặt tiếp xúc như bàn ghế, tay nắm cửa, đồ chơi cần được vệ sinh thường xuyên. Khi có trẻ mắc bệnh, cha mẹ cần cho trẻ nghỉ học cho đến khi hết bệnh để hạn chế lây lan. Sau mỗi lần vệ sinh mắt hoặc nhỏ thuốc cho trẻ bị bệnh, người chăm sóc nên rửa tay sạch bằng dung dịch sát khuẩn, tránh tiếp xúc gần (không ôm hôn trẻ…). Giáo viên cũng đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi sức khỏe hàng ngày và nhắc nhở trẻ tuân thủ các quy tắc vệ sinh.
Trong trường hợp trẻ bị đau mắt đỏ, có một số nguyên tắc cha mẹ cần tuân thủ để đảm bảo điều trị hiệu quả. ThS.BS Vũ Bích Ngọc khuyến cáo, trước tiên, cha mẹ nên đưa trẻ đến khám tại chuyên khoa nhi hoặc chuyên khoa mắt để xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời. Mỗi nguyên nhân gây viêm kết mạc có cách điều trị khác nhau, do đó việc tự ý dùng thuốc là điều tuyệt đối không nên. Thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc corticoid nếu sử dụng không đúng có thể làm nặng thêm tình trạng bệnh. Các biện pháp dân gian như xông lá trầu không hay rửa bằng lá chè cũng không được khuyến khích vì có thể gây nhiễm khuẩn hoặc kích ứng. Trẻ cũng cần tránh dụi mắt, tránh dùng chung thuốc nhỏ mắt hoặc đồ dùng cá nhân. Đồng thời, việc giữ vệ sinh tay và mắt trong suốt quá trình điều trị là điều vô cùng quan trọng.
Chị C.T.L (Hà Đông) chia sẻ rằng ban đầu mắt trái của bé bị đỏ nhẹ, ghèn ít. Nghĩ rằng đó chỉ là bụi bay vào nên chủ quan không đưa con đi khám ngay. Chỉ sau một đêm, mắt bé dính chặt, bé khóc vì khó chịu. Khi đưa bé đến bệnh viện, bác sĩ cho biết con bị viêm kết mạc cần điều trị ngay để tránh lây sang mọi người. Đây là bài học quan trọng khiến chị ý thức hơn về việc nhận biết sớm và xử lý đúng cách khi con có biểu hiện bất thường ở mắt.
Có thể thấy viêm kết mạc tuy là bệnh thường gặp nhưng tuyệt đối không thể xem nhẹ. Việc nhận biết sớm, chăm sóc đúng cách và tuân thủ chỉ dẫn của bác sĩ là yếu tố quyết định giúp trẻ hồi phục nhanh và ngăn chặn lây lan trong cộng đồng. Hơn hết, cha mẹ và giáo viên cần phối hợp chặt chẽ trong việc theo dõi và bảo vệ sức khỏe của trẻ. Sự cẩn trọng của người lớn chính là lá chắn quan trọng giúp trẻ tránh khỏi những ảnh hưởng không đáng có từ căn bệnh tưởng chừng đơn giản này.
Việt Nam