Hà Nội đẩy mạnh truyền thông phòng chống bệnh không lây nhiễm đến người dân.
Tại Việt Nam, theo Bộ Y tế, nhóm bệnh này là nguyên nhân dẫn đến khoảng 80% số ca tử vong và chiếm gần 74% gánh nặng bệnh tật. Đáng chú ý những bệnh này phần lớn có thể phát hiện sớm và kiểm soát hiệu quả nếu được quản lý, điều trị kịp thời ngay từ y tế cơ sở.
Nhằm chủ động kiểm soát các BKLN, thời gian qua, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) thành phố Hà Nội đã tập trung triển khai nhiều hoạt động đồng bộ theo đúng chỉ đạo của UBND thành phố và Sở Y tế Hà Nội, xây dựng và triển khai các kế hoạch, tăng cường sự quan tâm vào cuộc của các cấp lãnh đạo, chính quyền địa phương trong phòng chống các BKLN; đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức người dân về phòng, chống yếu tố nguy cơ như không hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, dinh dưỡng và thiếu hoạt động thể lực...; hướng dẫn các nội dung để người dân biết cách theo dõi sức khỏe phát hiện sớm BKLN; mở các lớp tập huấn để củng cố, nâng cao năng lực chuyên môn cho y, bác sĩ tuyến cơ sở. Đồng thời, hàng năm, CDC đều triển khai hoạt động dự phòng sàng lọc, phát hiện sớm, quản lý điều trị và tư vấn tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch… tại các trạm y tế và trong cộng đồng. Người dân được đánh giá các yếu tố nguy cơ mắc các BKLN như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch..., tư vấn dinh dưỡng, thực hiện lối sống lành mạnh... Đặc biệt, việc triển khai hoạt động điểm quản lý BKLN tại y tế cơ sở, giúp người bệnh được theo dõi, cấp thuốc, điều trị ngay tại nơi cư trú, giảm tải cho bệnh viện tuyến trên và bảo đảm điều trị liên tục.
Nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của thành phố Hà Nội và nỗ lực của ngành y tế, sự vào cuộc của chính quyền, nhận thức người dân về BKLN đã có những chuyển biến rõ rệt, cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Nếu như trước đây, nhiều người vẫn coi các bệnh như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch… là "bệnh của tuổi già" hoặc "không nguy hiểm lắm", thì nay người dân đã chủ động hơn trong việc phòng bệnh và tầm soát sớm.
Người mắc bệnh tiểu đường được nhân viên y tế kiểm tra đường huyết thường xuyên và tư vấn chế độ dinh dưỡng hợp lý.
Theo thống kê của CDC Hà Nội, tỷ lệ người dân đến đo huyết áp, kiểm tra đường huyết định kỳ tăng khoảng 25% so với giai đoạn 2020–2021, đặc biệt tại các khu dân cư và cơ quan hành chính. Cùng với đó, thói quen sinh hoạt lành mạnh đang dần trở thành xu hướng tích cực trong cộng đồng đô thị. Người dân đã giảm tiêu thụ rượu bia, thuốc lá, đồ ăn nhanh, thay bằng bữa ăn có rau xanh và trái cây tươi; phong trào "Đi bộ vì sức khỏe", "Mỗi ngày 10.000 bước chân"… do CDC phối hợp với các quận, huyện trước đây triển khai thu hút hàng chục nghìn người tham gia thường xuyên; các mô hình "nơi làm việc không khói thuốc", "bếp ăn học đường cân bằng dinh dưỡng" được duy trì có hiệu quả. Thực tế cho thấy, khi người dân được tiếp cận thông tin đầy đủ, được tư vấn cụ thể và theo dõi sức khỏe thường xuyên, ý thức chăm sóc sức khỏe được nâng lên rõ rệt. Nhiều người đã thay đổi thói quen ăn mặn, duy trì tập thể dục hằng ngày, tuân thủ điều trị đều đặn... giúp kiểm soát BKLN.
Được khám sức khỏe định kỳ tại Trạm y tế xã Quang Minh, bà Lê Thị Chuyên được các bác sĩ kiểm tra tổng quát sức khỏe và được phát hiện mắc tăng huyết áp, từ đó, bà được lập hồ sơ quản lý sức khỏe và cấp thuốc điều trị... Việc quản lý ngay tại trạm y tế giúp người bệnh tuân thủ điều trị, hạn chế biến chứng và giảm áp lực cho tuyến trên. Bà Lê Thị Chuyên chia sẻ: "Trước đây tôi chưa ý thức hết việc phải theo dõi huyết áp thường xuyên. Từ khi được trạm y tế lập hồ sơ quản lý sức khỏe, các bác sĩ hướng dẫn cụ thể cách ăn uống, sinh hoạt và uống thuốc đúng chỉ định, tôi được theo dõi định kỳ nên rất yên tâm. Nhờ các y, bác sĩ quan tâm sát sao, huyết áp của tôi đã dần ổn định, sức khỏe cũng tốt hơn".
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Châm, Phòng khám đa khoa Đại Thịnh, Trạm y tế xã Quang Minh cho biết: "Phòng khám đang quản lý 573 bệnh nhân tăng huyết áp, 413 bệnh nhân tiểu đường, 283 bệnh nhân rối loạn mỡ máu... Mới đây, trạm đã phối hợp với các bệnh viện lớn khám sàng lọc sức khỏe toàn dân, phát hiện bệnh nhân tiền đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc những BKLN như rối loạn chuyển hóa lipid. Qua đó, chúng tôi đưa vào tiếp nhận quản lý hơn 100 bệnh nhân mắc BKLN. Định kỳ hàng tháng, người bệnh sẽ được mời đến trạm, phòng khám để kiểm tra sức khỏe, cấp phát thuốc theo quy định và được tư vấn chế độ dinh dưỡng, luyện tập thể dục thể thao, các biện pháp giảm các yếu tốt nguy cơ để bệnh không chuyển biến nặng"...
Không chỉ riêng xã Quang Minh, công tác sàng lọc BKLN hiện đang được triển khai rộng khắp tại các xã, phường trên địa bàn Hà Nội. Với những trường hợp có nguy cơ hoặc đã mắc bệnh, trạm y tế chủ động theo dõi, nhắc lịch tái khám đúng hẹn và tư vấn thường xuyên, nhằm kiểm soát bệnh ngay tại cộng đồng, hạn chế biến chứng và giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến trên.
Người mắc bệnh tăng huyết áp được theo dõi và quản lý sức khỏe sát sao.
Bà Nguyễn Thị Huyền, Phó Trưởng Trạm y tế xã Yên Lãng cho biết: "Công tác phòng chống BKLN được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài và phải bắt đầu ngay từ cơ sở. Hằng tháng, trạm y tế tổ chức khám sàng lọc cho các trường hợp trong diện nghi ngờ mắc tăng huyết áp, đái tháo đường và một số bệnh mạn tính khác để phát hiện sớm, đưa vào quản lý kịp thời. Khi người dân đã được xác định mắc bệnh, chúng tôi lập hồ sơ theo dõi, tổ chức khám định kỳ, cấp thuốc đầy đủ theo đúng phác đồ, bên cạnh đó chúng tôi còn chú trọng tư vấn để người bệnh hiểu rõ tình trạng sức khỏe của mình, hướng dẫn bệnh nhân sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, đúng giờ, đúng liều. Đồng thời tư vấn chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt phù hợp để kiểm soát bệnh lâu dài. Qua theo dõi, nhiều bệnh nhân đã ổn định chỉ số sức khỏe, yên tâm điều trị ngay tại địa phương".
Theo các bác sĩ, có nhiều nguyên nhân dẫn đến BKLN như do lối sống thụ động, ít vận động của người dân; do chế độ ăn uống với nhiều thức ăn nhanh, thức ăn nhiều dầu mỡ, thực phẩm không đảm bảo chất lượng... Do đó, các bác sĩ khuyến cáo, mỗi người dân cần có lối sống lành mạnh, chế độ dinh dưỡng hợp lý, không hút thuốc lá hoặc thuốc lào, hạn chế uống bia rượu, thường xuyên tập luyện thể dục thể thao, khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần để phát hiện và điều trị bệnh sớm (nếu có); tuân thủ việc dùng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ để bệnh được kiểm soát, tránh tiến triển nặng hơn...
Phòng, chống BKLN là hành trình bền bỉ, đòi hỏi sự chung tay của cả hệ thống chính trị và mỗi người dân. Từ những hoạt động sàng lọc sớm, quản lý lâu dài tại trạm y tế cơ sở đến việc kiên trì truyền thông thay đổi hành vi, ngành y tế Hà Nội đang từng bước xây dựng "lá chắn" vững chắc ngay từ cộng đồng. Khi người dân chủ động theo dõi sức khỏe, tuân thủ điều trị và lựa chọn lối sống lành mạnh, BKLN sẽ được kiểm soát hiệu quả hơn. Đó không chỉ là nền tảng để giảm gánh nặng bệnh tật và chi phí y tế, mà còn là hướng đi căn cơ để Thủ đô hướng tới một cộng đồng khỏe mạnh, phát triển bền vững trong tương lai.
Thắng Đạt