Theo thống kê của ngành y tế, hiện nay Việt Nam có khoảng 13 triệu người mang gen bệnh Thalassemia, chiếm khoảng 13% dân số. Mỗi năm có hơn 8.000 trẻ sinh ra mắc bệnh, trong đó trên 2.000 trẻ mắc thể nặng cần điều trị suốt đời. Đây là bệnh lý di truyền nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa hiệu quả thông qua sàng lọc và phát hiện sớm.
Bệnh tan máu bẩm sinh (Thalassemia) là bệnh thiếu máu do tan máu kéo dài suốt đời, thuộc nhóm bệnh bẩm sinh di truyền. Người bệnh thường có biểu hiện thiếu máu, da xanh xao, chậm phát triển thể chất. Nếu không được điều trị đầy đủ và kịp thời, bệnh có thể gây nhiều biến chứng nặng nề như biến dạng xương mặt, suy tim, suy gan, suy nội tiết và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.
Phường Hoàn Kiếm tổ chức điểm truyền thông hưởng ứng Ngày Thalassemia thế giới (8-5) năm 2026.
Nhận thức rõ hậu quả của căn bệnh này, Chi cục Dân số Hà Nội đã phối hợp với các đơn vị y tế và chính quyền địa phương đẩy mạnh các hoạt động truyền thông, tư vấn và tầm soát bệnh Thalassemia trên địa bàn thành phố. Một trong những nội dung trọng tâm là tuyên truyền về lợi ích của khám sức khỏe tiền hôn nhân, xét nghiệm phát hiện gen bệnh, sàng lọc trước sinh và sơ sinh nhằm giảm nguy cơ trẻ sinh ra mắc bệnh thể nặng.
Thành phố Hà Nội hiện đang triển khai Đề án mở rộng tầm soát, sàng lọc bệnh Thalassemia cho thai phụ trước sinh, trẻ sơ sinh và học sinh THCS, THPT giai đoạn 2022 – 2030. Theo mục tiêu đề án, 100% thai phụ được tư vấn về tầm soát Thalassemia trước sinh; tối thiểu 95% nam, nữ thanh niên được tư vấn khám sức khỏe trước khi kết hôn; 100% cán bộ dân số, y tế tham gia đề án được trang bị kiến thức và kỹ năng tư vấn về sàng lọc trước sinh, sơ sinh và sức khỏe tiền hôn nhân.
Bên cạnh đó, các đơn vị trên địa bàn thành phố cũng triển khai hoạt động lấy máu xét nghiệm và sàng lọc bệnh Thalassemia cho người dân nhằm phát hiện sớm người mang gen bệnh trong cộng đồng. Việc mở rộng đối tượng sàng lọc giúp nâng cao hiệu quả phòng bệnh từ sớm, đồng thời giảm gánh nặng điều trị cho gia đình và xã hội.
Cùng với hoạt động chuyên môn, công tác truyền thông giáo dục sức khỏe được các địa phương trên địa bàn thành phố tích cực triển khai với nhiều hình thức đa dạng, linh hoạt tại nhiều phường, xã. Tại phường Hoàn Kiếm, thời gian qua địa phương đã phát sóng 10 lượt tin, bài tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh về nguyên nhân, hậu quả và biện pháp phòng tránh bệnh Thalassemia; tổ chức truyền thông chăm sóc sức khỏe vị thành niên và tìm hiểu bệnh tan máu bẩm sinh cho 1.397 học sinh khối lớp 8 tại các trường THCS trên địa bàn.
Trong chiến dịch chăm sóc sức khỏe sinh sản và kế hoạch hóa gia đình, phường Hoàn Kiếm cũng đã thực hiện tư vấn phòng tránh vô sinh, khám sức khỏe trước kết hôn và phòng chống bệnh tan máu bẩm sinh cho 450 lượt người. Các hoạt động truyền thông trực tiếp tại trường học và cộng đồng đã giúp thanh thiếu niên, phụ huynh nâng cao nhận thức về bệnh di truyền và chủ động tham gia xét nghiệm sàng lọc.
Tư vấn phòng chống bệnh tan máu bẩm sinh cho người dân tại phường Ngọc Hà.
Tại phường Ngọc Hà, hưởng ứng Ngày Thalassemia Thế giới năm 2026, địa phương đã triển khai đồng bộ các hoạt động truyền thông cộng đồng với sự tham gia tích cực của đội ngũ Cộng tác viên Dân số. Các cộng tác viên đã trực tiếp "đi từng ngõ, gõ từng nhà", tiếp cận nhóm thanh niên trong độ tuổi kết hôn và các bà mẹ đang nuôi con nhỏ để tuyên truyền về bệnh Thalassemia, lợi ích của sàng lọc sớm và chủ động bảo vệ sức khỏe thế hệ tương lai.
Nhiều hình thức truyền thông linh hoạt được triển khai tại khu dân cư như tư vấn trực tiếp tại hộ gia đình, lồng ghép nội dung trong sinh hoạt tổ dân phố, phát tờ rơi hướng dẫn nhận biết dấu hiệu bệnh và vận động người dân tham gia xét nghiệm sàng lọc trước hôn nhân, trước và trong thai kỳ. Qua đó, nhiều bạn trẻ đã chủ động tìm hiểu và đăng ký xét nghiệm phát hiện gen bệnh; các bà mẹ cũng được trang bị kiến thức nhận biết sớm dấu hiệu thiếu máu, chậm phát triển ở trẻ để đưa trẻ đi khám kịp thời.
Ngoài ra, tại phường Nghĩa Đô, trạm y tế phường đã tổ chức lớp tập huấn kỹ năng tuyên truyền và tư vấn về sàng lọc trước sinh, sơ sinh, tan máu bẩm sinh, sàng lọc tim bẩm sinh và khiếm thính cho 121 cộng tác viên dân số. Đồng thời trạm y tế cũng sẽ tổ chức sàng lọc bệnh Thalassimia (tan máu bẩm sinh) miễn phí cho người dân trên địa bàn phường.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo, bệnh Thalassemia hoàn toàn có thể phòng ngừa tới 95% nếu thực hiện tốt công tác truyền thông, tư vấn và sàng lọc. Việc khám sức khỏe tiền hôn nhân, xét nghiệm phát hiện gen bệnh và sàng lọc trước sinh đóng vai trò quan trọng trong việc giảm số trẻ sinh ra mắc bệnh thể nặng.
Trong thời gian tới, Hà Nội sẽ tiếp tục duy trì và mở rộng các hoạt động truyền thông cộng đồng, tăng cường phối hợp giữa ngành Dân số, y tế và các địa phương nhằm nâng cao nhận thức của người dân về phòng chống bệnh tan máu bẩm sinh, góp phần nâng cao chất lượng dân số và xây dựng cộng đồng khỏe mạnh, phát triển bền vững.
Hồng Hạnh