Theo ThS.BS Lê Thị Tình - Chuyên khoa Nhi, Trung tâm Kỹ thuật cao và Tiêu hóa Hà Nội, Bệnh viện đa khoa Xanh Pôn, bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do các vi rút đường ruột gây ra. Bệnh lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với nước bọt, dịch tiết mũi họng, dịch từ các nốt phỏng hoặc các vật dụng nhiễm mầm bệnh như đồ chơi, khăn mặt, ly cốc, muỗng, đũa…
Bệnh có thể xuất hiện quanh năm nhưng thường gia tăng vào thời điểm giao mùa hoặc tại các khu vực tập trung đông trẻ nhỏ. Do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, trẻ dưới 5 tuổi là đối tượng dễ mắc bệnh nhất.
Điều đáng lưu ý là tay chân miệng có khả năng lây lan rất nhanh trong cộng đồng. Chỉ cần một trẻ mắc bệnh tại lớp học hoặc nhóm trẻ, nguy cơ bùng phát thành ổ dịch là rất lớn nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời.
BS Tình cho biết, bệnh tay chân miệng thường diễn tiến qua nhiều giai đoạn với những biểu hiện đặc trưng:
Giai đoạn ủ bệnh: Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ 3 - 7 ngày. Trong giai đoạn này, trẻ có thể chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng nhưng đã có khả năng mang và phát tán vi rút.
Giai đoạn khởi phát: Trẻ bắt đầu có những biểu hiện ban đầu như sốt nhẹ, mệt mỏi, đau họng, biếng ăn, quấy khóc hoặc tiêu chảy nhẹ. Do triệu chứng khá giống cảm cúm thông thường nên nhiều phụ huynh dễ bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các bệnh lý hô hấp khác.
Giai đoạn toàn phát: Đây là thời điểm xuất hiện những dấu hiệu điển hình nhất của bệnh tay chân miệng như loét miệng gây đau rát, khiến trẻ bỏ bú, bỏ ăn; xuất hiện bóng nước hoặc ban đỏ ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, ban có thể lan tới đầu gối, khuỷu tay, mông; trẻ sốt nhẹ hoặc sốt cao; trẻ mệt mỏi, ăn uống kém. Các nốt phỏng nước thường tồn tại dưới 7 ngày rồi tự khỏi, ít để lại sẹo. Tuy nhiên, trong thời gian mắc bệnh, trẻ thường rất khó chịu vì đau miệng, quấy khóc và giảm ăn uống rõ rệt.
"Phần lớn trẻ mắc tay chân miệng sẽ hồi phục sau khoảng 7 - 10 ngày nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể diễn tiến rất nhanh và gây biến chứng nguy hiểm liên quan đến thần kinh, tim mạch hoặc hô hấp." - BS Tình nhấn mạnh
Do vậy, cha mẹ cần đặc biệt cảnh giác khi trẻ xuất hiện những biểu hiện sau: Sốt cao trên 39 độ C hoặc sốt kéo dài; giật mình chới với, đặc biệt khi vừa ngủ; nôn nhiều; lừ đừ, ngủ gà; quấy khóc bất thường; run tay chân, đi loạng choạng; thở nhanh, khó thở; da nổi vân tím, tay chân lạnh; co giật hoặc hôn mê. Đây là những dấu hiệu cảnh báo bệnh đang chuyển nặng. Khi thấy trẻ có các biểu hiện trên, phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ tới cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.
BS Tình cũng khuyến cáo tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà bằng các phương pháp truyền miệng hoặc tự dùng thuốc khi chưa có hướng dẫn chuyên môn, bởi điều này có thể khiến bệnh diễn tiến nghiêm trọng hơn. Hiện nay, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với bệnh tay chân miệng. Việc điều trị chủ yếu tập trung vào chăm sóc triệu chứng, nâng cao thể trạng và theo dõi sát để phát hiện sớm biến chứng. Đối với trường hợp nhẹ, trẻ có thể được theo dõi và chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ.
Những nguyên tắc chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng cha mẹ cần lưu ý là: cho trẻ ăn thức ăn mềm, nguội, dễ nuốt; chia nhỏ bữa ăn để trẻ dễ tiếp nhận; bổ sung đủ nước; giữ vệ sinh răng miệng sạch sẽ; không làm vỡ các nốt phỏng nước; theo dõi sát nhiệt độ và các dấu hiệu bất thường; cho trẻ nghỉ học từ 7 - 10 ngày đầu để tránh lây lan. Trong quá trình chăm sóc, cha mẹ cần thường xuyên rửa tay bằng xà phòng trước và sau khi tiếp xúc với trẻ bệnh nhằm hạn chế nguy cơ lây nhiễm cho các thành viên khác trong gia đình.
Bên cạnh đó, môi trường sống của trẻ cũng cần được vệ sinh thường xuyên. Đồ chơi, tay nắm cửa, mặt bàn, sàn nhà và các vật dụng sinh hoạt cần được lau rửa sạch sẽ bằng dung dịch sát khuẩn phù hợp.
"Phòng bệnh vẫn là biện pháp hiệu quả và bền vững nhất. Các gia đình, trường học và cơ sở mầm non cần thực hiện nghiêm các biện pháp phòng bệnh sau: rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước sạch; vệ sinh đồ chơi, vật dụng học tập hằng ngày; không dùng chung khăn, cốc, thìa, đũa với trẻ mắc bệnh; giữ gìn vệ sinh ăn uống; theo dõi sát sức khỏe của trẻ; hạn chế đưa trẻ tới nơi đông người khi đang mắc bệnh. Đặc biệt, khi phát hiện trẻ có biểu hiện sốt kèm loét miệng hoặc nổi ban ở tay chân, phụ huynh cần đưa trẻ đi khám sớm thay vì tự điều trị tại nhà." - BS Tình lưu ý
Tay chân miệng là bệnh lý phổ biến ở trẻ nhỏ nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm, theo dõi đúng và xử trí kịp thời. Sự chủ động của gia đình, nhà trường và cộng đồng đóng vai trò quyết định trong việc hạn chế lây lan và giảm thiểu các trường hợp chuyển nặng. Mỗi gia đình hãy nâng cao ý thức phòng bệnh, giữ gìn vệ sinh cá nhân và môi trường sống, đồng thời phối hợp chặt chẽ với cơ sở y tế khi trẻ có dấu hiệu bất thường.
| Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố (CDC) Hà Nội, từ ngày 8/5 đến ngày 15/5, toàn thành phố ghi nhận 166 trường hợp mắc tay chân miệng tại 82 phường, xã; trong đó có Hà Đông, Kiến Hưng, Nghĩa Đô, Văn Miếu, Bình Minh, Ngọc Hà..., giảm 55 trường hợp so với tuần trước (221 trường hợp). Cộng dồn năm 2026 ghi nhận 3.083 trường hợp, 0 ca tử vong, số mắc tăng so với cùng kỳ năm 2025 (2.277 trường hợp, 0 tử vong), bệnh nhân ghi nhận tại 126 phường, xã. Trong tuần ghi nhận 2 ổ dịch mới tại xã Hạ Bằng và phường Kim Liên, cộng dồn năm 2026 ghi nhận 63 ổ dịch, còn 02 ổ dịch đang hoạt động. Để chủ động phòng chống dịch bệnh, CDC Hà Nội tiếp tục thực hiện giám sát công tác phòng chống dịch bệnh tay chân miệng tại các khu vực có ca bệnh và ổ dịch; giám sát phát hiện bệnh tay chân miệng tại cộng đồng và các trường mầm non, mẫu giáo có ca bệnh, ổ dịch; tổ chức các hoạt động vệ sinh môi trường, khử khuẩn phòng chống bệnh tay chân miệng theo quy định. |
Kim Cương