Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhi.
Amidan là tổ chức lympho nằm ở hai bên thành họng, đóng vai trò như hàng rào miễn dịch đầu tiên của cơ thể trước các tác nhân gây bệnh xâm nhập qua đường hô hấp. Tuy nhiên, khi Amidan liên tục bị tấn công bởi vi khuẩn, vi rút hoặc các yếu tố môi trường như khói bụi, thời tiết thay đổi, sức đề kháng kém…, cơ quan này có thể rơi vào tình trạng viêm mạn tính.
Viêm Amidan mạn tính ở trẻ thường có những biểu hiện điển hình như sốt tái diễn, họng sưng đau, hơi thở có mùi, nuốt vướng, ho khan kéo dài về đêm hoặc sưng hạch vùng cổ. Đáng chú ý, nhiều trẻ có biểu hiện ngáy to khi ngủ, ngủ há miệng hoặc xuất hiện những cơn ngừng thở ngắn trong lúc ngủ - dấu hiệu cảnh báo Amidan quá phát gây chèn ép đường thở.
Không ít phụ huynh nghĩ rằng trẻ ngáy ngủ là biểu hiện bình thường. Nhưng trên thực tế, tình trạng ngừng thở khi ngủ kéo dài có thể làm giảm chất lượng giấc ngủ, khiến trẻ mệt mỏi, khó tập trung học tập, chậm phát triển thể chất và ảnh hưởng đến trí nhớ.
Như trường hợp bệnh nhi N.A (7 tuổi, Hà Nội), trẻ thường xuyên viêm họng, sốt tái phát nhiều lần trong năm nhưng gia đình nghĩ chỉ là viêm họng thông thường nên tự mua thuốc điều trị tại nhà. Gần đây, trẻ xuất hiện tình trạng ngủ ngáy to, ngủ há miệng và mệt mỏi vào ban ngày. Khi thăm khám, bác sĩ xác định Amidan quá phát gây hẹp đường thở khi ngủ. Sau điều trị và theo dõi chuyên khoa, tình trạng giấc ngủ và sức khỏe của trẻ cải thiện rõ rệt.
Hay trường hợp bệnh nhi P.M (10 tuổi, Hà Nội) được gia đình đưa đi khám do viêm Amidan tái phát liên tục, trung bình nhiều đợt mỗi năm, kèm ngủ ngáy và khó thở khi ngủ. Sau quá trình theo dõi, đánh giá và điều trị nội khoa không cải thiện rõ rệt, trẻ được chỉ định cắt Amidan. Sau phẫu thuật, tình trạng ngủ ngáy giảm đáng kể, trẻ ăn ngủ tốt hơn và ít tái phát viêm đường hô hấp.
Viêm Amidan tái phát nhiều lần không chỉ gây bất tiện trong sinh hoạt hằng ngày mà còn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời, đúng cách. Vi khuẩn từ ổ viêm có thể lan rộng, gây viêm tai giữa, viêm xoang, viêm phế quản hoặc ảnh hưởng đến tim, thận, khớp…
Một số trường hợp trẻ phải sử dụng kháng sinh kéo dài, nhiều đợt trong năm do viêm tái phát liên tục. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh, vấn đề đang được ngành y tế đặc biệt quan tâm hiện nay.
Bác sĩ Nguyễn Sinh Phúc cho biết: khi tình trạng viêm Amidan kéo dài và tái phát thường xuyên, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định phẫu thuật cắt Amidan. Thông thường, phương pháp này được xem xét khi trẻ bị viêm Amidan từ 7 đợt/năm trong 1 năm hoặc từ 5 đợt/năm trong 2 năm liên tiếp, hoặc tình trạng viêm kéo dài gây ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe và sinh hoạt.
Nhiều phụ huynh lo lắng việc cắt Amidan có thể ảnh hưởng đến hệ miễn dịch của trẻ. Tuy nhiên, sau độ tuổi nhất định, chức năng miễn dịch của Amidan giảm dần và cơ thể vẫn còn nhiều cơ quan miễn dịch khác đảm nhiệm vai trò bảo vệ. Việc cắt bỏ ổ viêm mạn tính trong những trường hợp cần thiết sẽ giúp trẻ cải thiện sức khỏe, giảm nguy cơ nhiễm trùng tái phát và nâng cao chất lượng cuộc sống.
"Hiện nay, với sự phát triển của y học hiện đại, kỹ thuật cắt Amidan đã có nhiều cải tiến vượt bậc. Các công nghệ phẫu thuật tiên tiến giúp quá trình can thiệp diễn ra chính xác hơn, hạn chế tối đa tổn thương mô lành xung quanh. Thời gian phẫu thuật ngắn, lượng máu mất ít, giảm đau sau mổ và hạn chế nguy cơ biến chứng. Sau phẫu thuật, người bệnh có thể nói chuyện, ăn thức ăn lỏng và được theo dõi xuất viện trong vòng 24 giờ nếu sức khỏe ổn định." - bác sĩ Phúc nhấn mạnh
Dù vậy, bác sĩ Phúc cũng khuyến cáo phụ huynh không nên tự ý quyết định cắt Amidan cho trẻ khi chưa có chỉ định chuyên môn. Việc điều trị cần dựa trên mức độ bệnh, tần suất tái phát và đánh giá toàn diện từ bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng.
Để phòng ngừa viêm Amidan tái phát, phụ huynh cần chú ý giữ vệ sinh răng miệng cho trẻ, hướng dẫn trẻ súc họng đúng cách, bổ sung đầy đủ dinh dưỡng và tăng cường vận động nhằm nâng cao sức đề kháng. Trong thời điểm giao mùa hoặc môi trường ô nhiễm, cần hạn chế để trẻ tiếp xúc với khói bụi, thuốc lá và các tác nhân kích thích đường hô hấp.
Đặc biệt, mùa hè được xem là thời điểm thuận lợi để phụ huynh chủ động đưa trẻ đi kiểm tra sức khỏe tai mũi họng. Việc phát hiện sớm và can thiệp đúng thời điểm không chỉ giúp trẻ phục hồi nhanh hơn mà còn tạo nền tảng sức khỏe tốt trước khi bước vào năm học mới.
Bác sĩ Phúc lưu ý, thay vì chủ quan với những cơn sốt hay đau họng lặp đi lặp lại, cha mẹ cần quan sát kỹ các biểu hiện bất thường của trẻ và đưa trẻ đi khám khi có các dấu hiệu như sốt cao kéo dài, khó thở, ngủ ngáy nhiều, ngừng thở khi ngủ, nuốt đau kéo dài hoặc viêm tái phát nhiều lần trong năm. Ngoài ra, phụ huynh không tự ý dùng kháng sinh điều trị bệnh cho trẻ; không dùng lại đơn thuốc cũ. Chủ động chăm sóc sức khỏe hôm nay chính là cách giúp trẻ có một tương lai học tập và phát triển toàn diện hơn.
Kim Cương