Theo các bác sĩ Bệnh viện Lão khoa Hà Nội, với trường hợp ngừng tim, ngừng thở ngoài bệnh viện, mỗi phút trôi qua đều vô cùng quý giá. Nếu không được cấp cứu kịp thời, não bộ và các cơ quan quan trọng sẽ nhanh chóng bị tổn thương do thiếu oxy. Ngược lại, việc nhận biết sớm dấu hiệu nguy hiểm, gọi cấp cứu đúng lúc và thực hiện ép tim ngoài lồng ngực ngay từ những phút đầu có thể giúp duy trì sự sống và gia tăng đáng kể cơ hội hồi phục cho người bệnh.
Nhận biết sớm những dấu hiệu báo động
Ngừng tim, ngừng thở là một trong những tình trạng cấp cứu nguy kịch nhất, có thể xảy ra bất ngờ ở bất kỳ đâu, từ trong gia đình, nơi làm việc đến các địa điểm công cộng.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân cần đặc biệt lưu ý khi gặp một người có những biểu hiện như đột ngột mất ý thức, gọi hỏi không đáp ứng, không thở hoặc thở bất thường, thở ngáp cá, da tím tái, lạnh và không có dấu hiệu tỉnh lại.
Ở người cao tuổi, nguy cơ gặp phải tình trạng này thường cao hơn do liên quan đến các bệnh lý tim mạch, tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, đột quỵ, bệnh phổi mạn tính hoặc nhiều bệnh nền khác. Chính vì vậy, khi phát hiện người bệnh có các dấu hiệu nghi ngờ ngừng tuần hoàn, người thân không nên chờ đợi xem người bệnh có tự tỉnh lại hay không mà cần nhanh chóng triển khai các biện pháp cấp cứu ban đầu.
Bình tĩnh đánh giá tình huống và gọi cấp cứu
Theo khuyến cáo của Bệnh viện Lão khoa Hà Nội, trước khi tiếp cận người bệnh, cần bảo đảm hiện trường an toàn, không có các nguy cơ như điện giật, cháy nổ, phương tiện giao thông đang lưu thông hoặc các yếu tố có thể gây tai nạn tiếp theo. Sau đó, hãy gọi to và lay nhẹ vai người bệnh để kiểm tra phản ứng. Đồng thời quan sát lồng ngực xem người bệnh có thở bình thường hay không. Nếu người bệnh không đáp ứng, không thở hoặc chỉ thở ngáp cá, cần coi đây là tình huống cấp cứu khẩn cấp.
Ngay lập tức gọi số cấp cứu 115 hoặc nhờ người xung quanh hỗ trợ gọi cấp cứu. Trong trường hợp tại nơi công cộng có máy khử rung tim tự động (AED), cần nhanh chóng mang thiết bị đến hiện trường và thực hiện theo hướng dẫn của máy.
Người bệnh cần được đặt nằm ngửa trên mặt phẳng cứng, bằng phẳng. Đây là điều kiện quan trọng để việc ép tim đạt hiệu quả tối ưu. Việc thực hiện ép tim trên giường mềm hoặc đệm lún có thể làm giảm đáng kể hiệu quả cấp cứu.
Ép tim sớm - hành động có thể cứu sống người bệnh
Các chuyên gia nhấn mạnh, khi xác định người bệnh bất tỉnh và không thở bình thường, người dân không nên mất quá nhiều thời gian tìm mạch nếu chưa được đào tạo chuyên môn mà điều quan trọng nhất là bắt đầu ép tim càng sớm càng tốt.
Người cấp cứu quỳ bên cạnh nạn nhân, đặt gót bàn tay vào giữa ngực, ở nửa dưới xương ức, bàn tay còn lại đặt chồng lên trên và đan các ngón tay vào nhau. Cánh tay giữ thẳng, vai vuông góc với lồng ngực người bệnh để tận dụng trọng lượng cơ thể khi ép.
Tần số ép tim cần ép mạnh, nhanh, đều, đạt khoảng 100-120 lần mỗi phút, với độ sâu khoảng 5-6cm ở người trưởng thành. Sau mỗi lần ép, cần để lồng ngực nảy trở lại trước khi thực hiện nhịp ép tiếp theo.
Đối với những người đã được đào tạo hồi sinh tim phổi (CPR), có thể thực hiện chu kỳ 30 lần ép tim kết hợp 2 lần thổi ngạt. Trong trường hợp chưa được đào tạo hoặc không tự tin thực hiện thổi ngạt, người dân vẫn nên duy trì ép tim liên tục bằng tay cho đến khi nhân viên y tế hoặc người có chuyên môn đến hỗ trợ.
Không bỏ cuộc trong khi chờ nhân viên y tế
Sau khoảng 5 chu kỳ ép tim, thổi ngạt, người cấp cứu có thể quan sát nhanh xem người bệnh có dấu hiệu hồi phục hay không, như cử động, ho, mở mắt, có phản ứng hoặc thở trở lại.
Nếu chưa ghi nhận dấu hiệu hồi phục, cần tiếp tục hồi sinh tim phổi cho đến khi nhân viên y tế tiếp nhận, người bệnh có dấu hiệu sống trở lại hoặc người cấp cứu không còn đủ sức tiếp tục.
Thực tế cho thấy không ít trường hợp đã được cứu sống nhờ sự kiên trì của những người chứng kiến trong quá trình ép tim liên tục trước khi xe cấp cứu đến nơi.
Tránh những sai lầm có thể làm mất "thời gian vàng"
Các bác sĩ Bệnh viện Lão khoa Hà Nội lưu ý, trong tình huống cấp cứu ngừng tim, ngừng thở, nhiều người vẫn còn áp dụng những biện pháp không phù hợp như cạo gió, bấm huyệt, lay lắc mạnh hoặc tìm cách cho người bệnh uống nước, uống thuốc.
Đây đều là những hành động không có tác dụng hồi sinh tim phổi, thậm chí có thể làm chậm trễ thời gian cấp cứu quý giá.
Người dân tuyệt đối không cho người bệnh ăn uống khi chưa tỉnh táo hoàn toàn; không tự ý bế xốc hoặc di chuyển người bệnh nếu hiện trường không có nguy cơ đe dọa tính mạng.
Ngay cả khi người bệnh đã tỉnh lại, nếu vẫn còn đau ngực, khó thở, vã mồ hôi, chóng mặt, nói khó hoặc yếu liệt tay chân thì vẫn cần được đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám và theo dõi.
Đặc biệt, người cao tuổi có các bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch hoặc bệnh phổi mạn tính cần được giám sát chặt chẽ sau cấp cứu nhằm phát hiện sớm các biến chứng có thể xảy ra.
Hành động đúng trong những phút đầu có thể giữ lại một sinh mạng
Theo các bác sĩ Bệnh viện Lão khoa Hà Nội, trong chuỗi cấp cứu ngừng tim ngoài bệnh viện, người chứng kiến đầu tiên chính là mắt xích quan trọng nhất. Việc nhận biết sớm tình trạng nguy kịch, gọi cấp cứu kịp thời và thực hiện ép tim đúng cách có thể giúp duy trì tuần hoàn đến não và các cơ quan thiết yếu, tạo thêm cơ hội sống cho người bệnh.
Mỗi người dân được trang bị kiến thức sơ cứu cơ bản sẽ góp phần xây dựng một cộng đồng an toàn hơn, nơi những phút giây sinh tử không bị bỏ lỡ và những hành động đúng đắn trong thời khắc khẩn cấp có thể mang lại cơ hội hồi sinh cho một con người.
Mai Trang