Cha mẹ không nên chủ quan trước bất kỳ dấu hiệu bất thường nào trên da trẻ nhỏ.
Zona là bệnh do vi rút Varicella Zoster gây ra. Thường gặp Zona ở những người đã từng mắc thủy đậu hoặc nhiễm vi rút huyết trước đó. Hơn 90% trường hợp mắc Zona xảy ra ở người trưởng thành và người cao tuổi, đặc biệt là những người có hệ miễn dịch yếu. Ở trẻ em, trẻ dưới 10 tuổi, bệnh rất hiếm và ở trẻ nhũ nhi dưới 12 tháng tuổi còn hiếm gặp hơn nhiều.
Về biểu hiện, Zona thường xuất hiện với các mụn nước hoặc bọng nước mọc thành chùm, phân bố dọc theo đường đi của dây thần kinh và chỉ xuất hiện ở một bên cơ thể. Trước khi phát ban, người bệnh lớn tuổi thường có cảm giác đau rát tại vùng da sắp xuất hiện tổn thương. Tuy nhiên, trẻ nhỏ và trẻ nhũ nhi có thể không cảm nhận rõ cơn đau, khiến phụ huynh dễ nhầm lẫn với các bệnh da liễu thông thường. Dù vậy, bệnh Zona ở đa số trường hợp diễn tiến lành tính và có thể khỏi sau khoảng hai tuần nếu được điều trị đúng cách. Tuy nhiên, một số biến chứng vẫn có thể xảy ra như sẹo xấu, sẹo lõm, mất cảm giác vùng da tổn thương hoặc đau kéo dài sau Zona.
Tại sao một trẻ nhũ nhi dưới 12 tháng tuổi chưa từng mắc thủy đậu lại có thể mắc Zona? Câu trả lời nằm ở giai đoạn bào thai. Theo các bác sĩ Bệnh viện Da liễu Hà Nội, sau khi sinh ra trẻ bị nhiễm vi rút Varicellla Zoster tiên phát nhưng không biểu hiện bệnh hoặc có thể mắc bệnh thủy đậu từ trong bào thai (nghĩ đến qua di tích sẹo từ bọng nước cũ). Hay phụ nữ mang thai mắc thủy đậu trong 20 tuần đầu thai kỳ có nguy cơ ảnh hưởng nặng và truyền vi rút cho thai nhi. Trẻ bị nhiễm vi rút huyết bẩm sinh từ mẹ và các vi rút này nằm ngủ trong các hạch thần kinh của tủy sống. Vì vậy, khi trẻ sinh ra không có biểu hiện của mắc bệnh thủy đậu nhưng lại có biểu bệnh Zona ngay khi sức đề kháng suy giảm tức thời như sốt, tiêu chảy...
Khi trẻ dưới 12 tháng mắc Zona, việc điều trị cần được thực hiện thận trọng và theo dõi sát sao. Điều trị tại chỗ gồm vệ sinh vùng da tổn thương hàng ngày và bôi thuốc mỡ kháng sinh để ngăn ngừa bội nhiễm, nhằm giảm nguy cơ để lại sẹo lõm hoặc sẹo xấu. Đồng thời, trẻ cần được dùng thuốc kháng vi rút phù hợp theo chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa. Việc tăng cường sức đề kháng cũng đóng vai trò quan trọng, bao gồm việc cho trẻ bú mẹ đầy đủ, bổ sung dinh dưỡng hợp lý và giữ vệ sinh sạch sẽ. Trong quá trình điều trị, phụ huynh phải theo dõi chặt chẽ. Nếu thấy mụn nước chuyển sang tấy đỏ, có mủ, xuất huyết hoặc trẻ sốt cao kéo dài… cần đưa trẻ tới cơ sở y tế ngay lập tức. Mặc dù trẻ em thường ít gặp biến chứng về dây thần kinh như người lớn, nhưng bội nhiễm da ở trẻ nhũ nhi khá nguy hiểm nếu không xử trí kịp thời.
Để phòng bệnh Zona ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ nhũ nhi, các bác sĩ Bệnh viện Da liễu Hà Nội khuyến cáo phụ huynh cần hạn chế cho trẻ tiếp xúc với người đang mắc thủy đậu hoặc Zona vì vi rút có thể lây qua đường hô hấp hoặc giọt bắn nước bọt. Phụ nữ dự định mang thai nên chủ động tiêm phòng vắc xin thủy đậu trước khi mang thai nếu chưa từng mắc bệnh hoặc đã tiêm phòng hơn 10 năm trước. Đối với phụ nữ có thai không tiêm phòng mà mắc thủy đậu, việc thăm khám và điều trị bằng thuốc kháng vi rút theo đúng phác đồ càng sớm càng giúp giảm nguy cơ truyền vi rút sang thai nhi và hạn chế các hậu quả đáng tiếc.
Zona ở trẻ nhũ nhi tuy hiếm nhưng không phải không thể xảy ra. Vì vậy, phụ huynh cần quan sát kỹ các dấu hiệu bất thường trên da của trẻ, đặc biệt khi thấy mụn nước mọc thành chùm ở một bên cơ thể. Việc phát hiện và điều trị sớm không chỉ giúp trẻ hồi phục nhanh mà còn hạn chế tối đa biến chứng. Đây cũng là lời nhắc quan trọng về vai trò của tiêm phòng thủy đậu ở phụ nữ trong độ tuổi sinh nở và sự cần thiết của việc bảo vệ trẻ tránh các nguồn lây bệnh từ môi trường xung quanh.
Các gia đình không nên chủ quan trước bất kỳ dấu hiệu bất thường nào trên da trẻ nhỏ. Kịp thời đưa trẻ đi thăm khám sẽ giúp ngăn chặn những nguy cơ tiềm ẩn và bảo vệ sức khỏe của trẻ ngay từ những tháng đầu đời.
Kim Cương