Phát huy vai trò nòng cốt trong công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân. Các trạm y tế xã, phường trên địa bàn TP. Hà Nội đảm bảo thực hiện đầy đủ chức năng khám chữa bệnh ban đầu, phòng chống dịch, quản lý bệnh mạn tính, chăm sóc sức khỏe sinh sản, truyền thông giáo dục sức khỏe cộng đồng...
Những kết quả đạt được bước đầu đã từng bước khẳng định vị trí, vai trò then chốt của y tế cơ sở trong hệ thống y tế toàn thành phố.
Mạng lưới khám, chữa bệnh từ tuyến y tế cơ sở được mở rộng, củng cố. Nhiều cơ sở y tế hoạt động hiệu quả. Số người đến khám, chữa bệnh ngày càng đông. Chất lượng dịch vụ được cải thiện với việc đầu tư nhiều trang thiết bị và đội ngũ y, bác sĩ có chuyên môn cao, nhiệt tình, tận tâm với công việc.
Từ ngày 1/7, hoạt động chính quyền hai cấp, toàn thành phố Hà Nội có 126 trạm y tế xã, phường. Trong đó, có 471 điểm trạm, 54 phòng khám đa khoa, 3 nhà hộ sinh, 18 cơ sở điều trị Methadone và 2 cơ sở cấp phát thuốc Methadone trực thuộc 126 trạm y tế. Về nhân lực hiện có khoảng 8.000 người, trong đó có 1.190 bác sĩ và 156 dược sĩ đại học. 100% trạm y tế đã được cấp mới, cấp điều chỉnh giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, được xếp cấp chuyên môn kỹ thuật cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và cấp mã khám chữa bệnh.
Sở Y tế tích cực phối hợp với Cục quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) đề xuất cấp mã cho các đơn vị sự nghiệp công lập được giao là đại diện ký hợp đồng khám chữa bệnh bảo hiểm y tế cho các trạm y tế, phòng khám đa khoa, nhà hộ sinh. Cùng với đó, phân bố thẻ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế năm 2026 cho các trạm y tế theo nguyên tắc không giới hạn số lượng thẻ đăng ký khám chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu. 126 trạm y tế hiện có khoảng 2,3 triệu thẻ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu, chiếm gần 30% tổng số thẻ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu của toàn bộ người dân trên địa bàn thành phố.
Công tác khám bệnh, chữa bệnh tại 126 trạm y tế được đảm bảo thông suốt, không gián đoạn. Tính từ ngày 1/7 đến 20/12, các trạm y tế đã thực hiện gần 1.520.000 lượt khám, chữa bệnh cho người dân, số bệnh nhân chuyển tuyến khoảng 165.100 trường hợp. Các trạm triển khai thêm kỹ thuật mới trong khám chữa bệnh, quản lý bệnh không lây nhiễm, tiêm chủng, y học cổ truyền… phù hợp với thực tế hoạt động của trạm và nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân địa phương.
Điển hình, tại Trạm Y tế xã Quang Minh, Hà Nội, không khí khám chữa bệnh diễn ra nhộn nhịp. Người đến khám bệnh, người đo huyết áp, người tái khám đái tháo đường, người cao tuổi được tư vấn dinh dưỡng, dùng thuốc đúng cách. Không cần lên tuyến trên, ngay tại trạm y tế xã, nhiều bệnh mạn tính phổ biến đã được quản lý, theo dõi thường xuyên.
Bà Lê Thị Chuyên, 65 tuổi xã Quang Minh, Hà Nội, chia sẻ: "Trước đây, tôi ít khi đi khám sức khỏe định kỳ vì nghĩ mình vẫn khỏe. Khi xã Quang Minh tổ chức chương trình khám, quản lý sức khỏe toàn dân trên địa bàn ngay tại trạm y tế xã, tôi tham gia khám tổng quát sức khỏe vì tiện lợi gần nhà mà không phải đi xa. Không ngờ qua lần khám này, tôi được cán bộ y tế phát hiện sớm mắc bệnh tăng huyết áp. Ngay tại trạm, tôi được các cán bộ y tế-2 tư vấn rất cụ thể về chế độ ăn uống, sinh hoạt, cách theo dõi huyết áp hàng ngày và được lập hồ sơ quản lý để theo dõi lâu dài. Từ khi được chăm sóc sức khỏe ngay tại cơ sở, tôi thấy yên tâm hơn, không phải đi xa, lại tiết kiệm được thời gian và chi phí. Với người dân chúng tôi, trạm y tế xã thực sự là chỗ dựa rất gần gũi và cần thiết".
Bà Nguyễn Thị Quyên, Phó Trạm trưởng Trạm Y tế xã Quang Minh chia sẻ: "Thực tế, vẫn còn không ít người dân có tâm lý chủ quan, nhiều năm liền không đi khám sức khỏe định kỳ vì cho rằng bản thân vẫn khỏe mạnh, không có biểu hiện bất thường. Hằng năm, trạm y tế tổ chức khám sức khỏe cho người dân là đối tượng nguy cơ cao từ 40 tuổi trở lên. Người dân đến trạm y tế được khám sức khỏe tổng quát, đo huyết áp, test tiểu đường miễn phí và được siêu âm... Nếu phát hiện người dân mắc huyết áp, tiểu đường thì chúng tôi tư vấn đến trạm khám để theo dõi 1 thời gian, từ nửa tháng đến 1 tháng xem chỉ số tăng huyết áp hoặc đường huyết có tăng hay không. Qua theo dõi nếu bệnh nhân tiến triển sẽ được quản lý và uống thuốc điều trị theo phác đồ định kỳ hằng tháng".
Cũng theo bà Nguyễn Thị Quyên cho biết: "Vừa qua, xã Quang Minh tổ chức chương trình khám, quản lý sức khỏe toàn dân trên địa bàn, chúng tôi phát hiện một số trường hợp đã mắc tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim, phổi, mỡ máu... hoặc khi siêu âm phát hiện ra bệnh mãn tính như u sơ tuyến giáp, u tuyến vú, u sơ tử cung hoặc sỏi thận... Nhiều người không biết mình bị bệnh nên khi phát hiện ra bệnh sớm và được tư vấn, điều trị kịp thời, họ rất phấn khởi. Việc phát hiện bệnh sớm ngay từ tuyến y tế cơ sở không chỉ giúp người dân chủ động kiểm soát tình trạng sức khỏe của mình, mà còn giảm gánh nặng chi phí điều trị, hạn chế phải chuyển tuyến, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng một cách bền vững".
Khắc phục khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ ở mức cao nhất
Tương tự, tại trạm Y tế phường Hai Bà Trưng, từ ngày 1/7/2025, trạm đi vào hoạt động chính quyền địa phương hai cấp. Được sự quan tâm chỉ đạo của Đảng uỷ - HĐND - UBND phường Hai Bà Trưng, sự chỉ đạo về chuyên môn của Sở Y tế Hà Nội, các Bệnh viện, Trung tâm chuyên khoa đầu ngành; sự phối kết hợp chặt chẽ và đồng bộ với các ban, ngành, đoàn thể cùng với sự đoàn kết, nỗ lực của tập thể cán bộ viên chức, lao động hợp đồng toàn đơn vị, Trạm Y tế phường Hai Bà Trưng đã cố gắng khắc phục khó khăn, hoàn thành ở mức cao nhất các chỉ tiêu nhiệm vụ được giao. công tác phòng chống dịch, năm 2025 phường Hai Bà Trưng ghi nhận 32 ca mắc sốt xuất huyết, không có ca tử vong; giảm 28 ca (46,67%) so với cùng kỳ năm 2024; ghi nhận 1 ổ dịch đã kết thúc hoạt động, giảm 05 ổ dịch (83,3%) so với cùng kỳ năm 2024 (06 ổ dịch). Bệnh Sởi ghi nhận cộng dồn 31 ca mắc, không có ca tử vong, tăng so với cùng kỳ năm 2024 (01 ca mắc, 0 tử vong). Các dịch bệnh khác như tay chân miệng, ho gà đều ghi nhận số ca mắc giảm so với 2024, không ghi nhận các ổ dịch lớn và trường hợp tử vong do dịch bệnh.
Đối với chương trình Tiêm chủng mở rộng, Trạm Y tế duy trì việc triển khai tiêm chủng thường xuyên cho phụ nữ có thai và trẻ em vào thứ 4 tuần 1 và tuần 3 hàng tháng tại điểm tiêm Đồng Nhân. Trạm Y tế đã tham mưu UBND phường xây dựng và triển khai kế hoạch chiến dịch tiêm chủng vắc xin bù liều cho trẻ em từ 1 - 5 tuổi, tiêm chủng vắc xin phòng, chống bệnh Uốn ván - Bạch hầu (Td) cho trẻ 7 tuổi trên địa bàn phường. Kết quả đến ngày 30/11/2025, có 96,7% trẻ dưới 1 tuổi được tiêm chủng đầy đủ 8 loại vắc xin và 95,1% phụ nữ có thai được tiêm phòng uốn ván.
Về công tác khám chữa bệnh, tiếp tục đẩy mạnh công tác khám chữa bệnh Phòng khám đa khoa Bà Triệu, Nhà hộ sinh B, Cơ sở điều trị Methadone và các điểm trạm Y tế, đảm bảo an toàn, hiệu quả đúng qui chế trong công tác khám bệnh, chữa bệnh, cấp thuốc điều trị và công tác cấp cứu. Trong năm 2025, các cơ sở khám chữa bệnh của Trạm Y tế đã thu hút được trên 37.000 lượt bệnh nhân, khám dự phòng là 170.000 lần. Tổng số bệnh nhân hiện đang điều trị tại Cơ sở điều trị Methadone là 583 người và có 516 bệnh nhân đang điều trị ARV tại Phòng khám Ngoại trú.
Trạm Y tế cũng đã phối hợp với Ban Chỉ huy quân sự phường tổ chức khám sơ tuyển thực hiện nghĩa vụ quân sự và nghĩa vụ tham gia công an nhân dân năm 2026 theo đúng Luật Nghĩa vụ quân sự, đảm bảo quá trình khám chặt chẽ, khách quan. Các hoạt động khám, chăm sóc sức khỏe cho đối tượng chính sách nhân dịp kỷ niệm 77 năm ngày Thương binh - Liệt sỹ 27/7; khám sức khỏe người cao tuổi nhân dịp kỷ niệm ngày Quốc tế Người cao tuổi 01/10; khám sức khoẻ toàn dân, người có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn phường đều được triển khai đảm bảo thiết thực và hiệu quả.
Đối với công tác Dân số và phát triển, các chỉ tiêu về sàng lọc trước sinh, sơ sinh, sàng lọc khiếm thính, sàng lọc tim bẩm sinh, tỷ lệ người cao tuổi được khám sức khoẻ định kỳ, tỷ lệ nam, nữ khám sức khoẻ trước khi kết hôn đều đạt và vượt chỉ tiêu được thành phố giao.
Về công tác quản lý các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, ung thư, năm 2025 thực hiện sàng lọc cho khoảng 7.000 người ở các lứa tuổi (người cao tuổi, người yếu thế, học sinh). Bên cạnh đó, Trạm Y tế thực hiện quản lý hơn 4.000 bệnh nhân tăng huyết áp và hơn 1.800 bệnh nhân đái tháo đường. Thực hiện khám và cấp phát thuốc cho gần 500 bệnh nhân tăng huyết áp, hơn 400 bệnh nhân đái tháo đường tại phòng khám đa khoa Bà Triệu.
Các chương trình y tế khác như dinh dưỡng cộng đồng, truyền thông GDSK, phòng chống HIV/AIDS, phòng chống tai nạn thương tích, vệ sinh an toàn thực phẩm, giám sát chất lượng nước,... đều được triển khai theo kế hoạch, đảm bảo tiến độ và chỉ tiêu chuyên môn.
Y tế cơ sở là nền tảng chăm sóc sức khỏe ban đầu của hệ thống y tế Thủ đô, bảo đảm mọi người dân được tiếp cận dịch vụ y tế ban đầu kịp thời, hiệu quả, liên tục. Thực tế cho thấy, khi y tế cơ sở được đầu tư đúng hướng, người dân được tiếp cận dịch vụ y tế ngay từ đầu, giảm chi phí, giảm quá tải cho bệnh viện tuyến trên, đồng thời nâng cao chất lượng sống.
Chuyên trang Thủ Đô Hà Nội
https://thanglong.chinhphu.vn/phat-huy-vai-tro-y-te-co-so-la-chan-dau-tien-bao-ve-suc-khoe-nhan-dan-103251231163133065.htm
* Bảo đảm an toàn thực phẩm phục vụ Tết và Lễ hội Xuân năm 2026
Để tăng cường công tác an toàn thực phẩm và bảo vệ sức khỏe của người tiêu dùng trong dịp Tết Dương lịch, Tết Nguyên đán Bính Ngọ và Lễ hội Xuân năm 2026, Sở Y tế Hà Nội đã xây dựng và triển khai kế hoạch bảo đảm an toàn thực phẩm của ngành Y tế Hà Nội.
Theo đó, Hà Nội đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến kiến thức, quy định pháp luật về bảo đảm an toàn thực phẩm, nâng cao nhận thức, ý thức của người sản xuất, chế biến, kinh doanh và người tiêu dùng trong sản xuất và lựa chọn thực phẩm; đặc biệt đối với các loại thực phẩm thuộc quản lý của ngành Y tế được dùng nhiều trong dịp Tết và Lễ hội Xuân, Sở Y tế Hà Nội xây dựng kế hoạch bảo đảm an toàn thực phẩm phục vụ Tết Dương lịch, Tết Nguyên đán Bính Ngọ và Lễ hội Xuân năm 2026 của ngành Y tế Hà Nội. Thời gian triển khai từ ngày 25/12/2025 đến 20/3/2026.
Sở Y tế yêu cầu kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào những nhóm sản phẩm tiêu thụ nhiều trong dịp tết, lễ hội, ưu tiên kiểm tra đột xuất; chú trọng xử lý vi phạm về chất lượng và điều kiện vệ sinh an toàn trong sản xuất, kinh doanh, quảng cáo thực phẩm, các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm, các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống trong lễ hội. Xử lý nghiêm các cơ sở vi phạm theo đúng quy định pháp luật và công khai trên các phương tiện truyền thông đại chúng.
Trong quá trình kiểm tra kết hợp làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục các kiến thức, quy định pháp luật về bảo đảm an toàn thực phẩm, nâng cao nhận thức và ý thức cộng đồng trong công tác bảo đảm an toàn thực phẩm. Đẩy mạnh hoạt động truyền thông phổ biến các quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm cũng như các kiến thức trong lựa chọn, bảo quản, chế biến và tiêu dùng đến người dân.
Tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn, phổ biến các quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm để nâng cao nhận thức và thực hành của người sản xuất, chế biến, người kinh doanh, người tiêu dùng thực phẩm đặc biệt là đối với các nhóm sản phẩm thuộc quản lý của ngành Y tế được tiêu thụ nhiều trong dịp Tết và Lễ hội Xuân. Đồng thời, phối hợp với Đài phát thanh và Truyền hình Hà Nội, các cơ quan báo, đài của Trung ương và Hà Nội tuyên truyền các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm, công bố thông tin các cơ sở vi phạm quy định về bảo đảm an toàn thực phẩm trên các phương tiện truyền thông đại chúng. Đa dạng hóa các hình thức thông tin tuyên truyền, sử dụng hệ thống truyền thông trên nền tảng internet, mạng xã hội để đăng tải thông tin tuyên truyền, phổ biến các kiến thức về đảm bảo an toàn thực phẩm đến người dân.
Tăng cường hoạt động kiểm tra, hậu kiểm đối với các nhóm sản phẩm thuộc trách nhiệm của ngành Y tế quản lý, tập trung kiểm tra các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm, nguyên liệu thực phẩm được sử dụng nhiều trong dịp tết và lễ hội; các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống đặc biệt các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống xung quanh các địa điểm có tổ chức lễ hội như Hương Sơn, Tây Hồ, Sóc Sơn, Sơn Tây, Mê Linh, Đông Anh...
Chủ động tăng cường hoạt động phòng chống ngộ độc thực phẩm từ tuyến thành phố đến các xã, phường, hạn chế tối đa các vụ ngộ độc xảy trong dịp Tết Dương lịch, Tết Nguyên đán và Lễ hội Xuân, đặc biệt các vụ ngộ độc liên quan đến rượu. Các đơn vị chủ động phối hợp trong công tác điều tra, lấy mẫu, xử lý các sự cố an toàn thực phẩm xảy ra trên địa bàn.
Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Nội là đơn vị thường trực tổ chức triển khai kế hoạch, từ hoạt động tuyên truyền, kiểm tra, hậu kiểm đến điều tra xử lý ngộ độc thực phẩm. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội phối hợp trong việc điều tra, lấy mẫu, xử lý các sự cố an toàn thực phẩm khi có yếu tố liên quan đến hoạt động phòng chống dịch (nước, dịch liên quan đến đường tiêu hóa...); đẩy mạnh công tác truyền thông về an toàn thực phẩm. Các bệnh viện thuộc Sở Y tế Hà Nội có trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm tại các bếp ăn tập thể, nhà ăn, căng tin của bệnh viện.
Sở Y tế đề nghị UBND phường, xã xây dựng kế hoạch và tổ chức hoạt động bảo đảm an toàn thực phẩm phục vụ Tết Dương lịch, Tết Nguyên đán Bính Ngọ và Lễ hội Xuân năm 2026 trên địa bàn quản lý.
https://thanglong.chinhphu.vn/bao-dam-an-toan-thuc-pham-phuc-vu-tet-va-le-hoi-xuan-nam-2026-103251231164759319.htm
* Sau nửa năm bị xử phạt, doanh nghiệp mỹ phẩm vẫn chây ì thu hồi sản phẩm vi phạm
Sau nửa năm bị xử phạt vì kinh doanh mỹ phẩm không có Hồ sơ thông tin sản phẩm (PIF), Công ty CP Chăm sóc sức khỏe và sắc đẹp Phú Thái (TP Hà Nội) đến nay vẫn chưa hoàn tất việc thu hồi, tiêu hủy các sản phẩm vi phạm.
Trước thực trạng này, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) vừa tiếp tục có văn bản yêu cầu doanh nghiệp khẩn trương khắc phục hậu quả theo đúng quy định pháp luật.
Trước đó, ngày 8/8/2025, Cục Quản lý Dược đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty Phú Thái do kinh doanh mỹ phẩm không có PIF.
Theo quyết định xử phạt, doanh nghiệp bị buộc thu hồi, tiêu hủy toàn bộ các sản phẩm mỹ phẩm vi phạm do mình đứng tên công bố. Đáng chú ý, Phú Thái còn có tình tiết tăng nặng khi cùng thời điểm có nhiều sản phẩm vi phạm.
Hàng loạt sản phẩm của Công ty CP Chăm sóc sức khỏe và sắc đẹp Phú Thái bị thu hồi.
Sau xử phạt, Công ty Phú Thái có báo cáo gửi Cục Quản lý Dược, cho biết đã triển khai việc thu hồi, tiêu hủy. Tuy nhiên, qua rà soát hồ sơ, Cục Quản lý Dược xác định doanh nghiệp chưa cung cấp đầy đủ tài liệu chứng minh việc thu hồi, tiêu hủy theo yêu cầu.
Đến cuối tháng 12/2025, vẫn còn một số sản phẩm chưa được báo cáo kết quả thu hồi, tiêu hủy, gồm: Creatine+ Straight (C) Coloured and Sensitized Hair Straightening Cream; Straight Neutralier Neutralizer; Wella Professionals Welloxon Perfect 6% Creme Developer. Đây đều là các sản phẩm thuộc diện xử lý theo Quyết định số 392/QĐ-XPHC.
Trước tình trạng này, Cục Quản lý Dược yêu cầu Công ty Phú Thái tiếp tục gửi thông báo thu hồi tới các cơ sở kinh doanh, sử dụng mỹ phẩm; tiếp nhận toàn bộ sản phẩm bị trả lại và tổ chức tiêu hủy đúng quy định. Doanh nghiệp phải hoàn toàn chịu trách nhiệm nếu còn sản phẩm vi phạm lưu hành trên thị trường.
Không chỉ dừng ở yêu cầu đối với doanh nghiệp, Cục Quản lý Dược còn đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố thông báo tới các cơ sở kinh doanh, sử dụng mỹ phẩm trên địa bàn ngừng ngay việc kinh doanh, sử dụng các sản phẩm vi phạm do Công ty Phú Thái đứng tên công bố.
Các Sở Y tế được giao nhiệm vụ kiểm tra, giám sát việc thu hồi, xử lý nghiêm các trường hợp vẫn kinh doanh mỹ phẩm vi phạm.
Riêng Sở Y tế TP Hà Nội được yêu cầu tiếp tục theo dõi, giám sát trực tiếp Công ty Phú Thái trong quá trình thu hồi, tiêu hủy và báo cáo kết quả về Cục Quản lý Dược trong tháng 1/2026.
Theo Cục Quản lý Dược, việc chậm trễ hoặc không thực hiện đầy đủ các biện pháp khắc phục hậu quả sau xử phạt không chỉ vi phạm quy định pháp luật mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng, nhất là với các sản phẩm sử dụng trực tiếp trên da và tóc.
Thực tế khắc phục kéo dài, không đầy đủ đã buộc cơ quan quản lý phải liên tục đôn đốc và huy động hệ thống y tế địa phương vào cuộc để siết chặt quản lý.
Theo Cục Quản lý Dược, các sản phẩm mỹ phẩm do Công ty CP Chăm sóc sức khỏe và sắc đẹp Phú Thái đứng tên công bố, bị yêu cầu thu hồi, tiêu hủy gồm:
Wella Professionals SP Luxeoil Reconstructive Elixir
Wella Professionals Oil Reflections Light Luminous Reflective Oil
Wella Professionals Vitawell Neutraliser
Creatine+ Straight (C) Coloured and Sensitized Hair Straightening Cream
Straight Neutralier Neutralizer
Wella Professionals Illumina Color Beach 10
Wella Professionals Illumina Color Sunset 12
Wella Professionals Illumina Color Deep Ruby
Illumina Color Moonlight 10
Wella Professionals Welloxon Perfect 6% Creme Developer
System Professional SP Liquid Hair Molecular Hair Refiller
Wella Professionals Invigo Color Brilliance Colored Hair Shampoo
Wella Professionals Eimi Thermal Image Heat Protection Spray
Wella Professionals SP System Professional Repair Conditioner
Riêng trong nhóm chưa báo cáo đầy đủ việc thu hồi, tiêu hủy, Cục Quản lý Dược nêu rõ 3 sản phẩm: Creatine+ Straight (C) Coloured and Sensitized Hair Straightening Cream; Straight Neutralier Neutralizer; Wella Professionals Welloxon Perfect 6% Creme Developer.
Báo: Công luận
https://congluan.vn/sau-nua-nam-bi-xu-phat-doanh-nghiep-my-pham-van-chay-i-thu-hoi-san-pham-vi-pham-10325515.html
* Tái ô nhiễm không khí tại Hà Nội, người dân cần chủ động bảo vệ sức khỏe
Những ngày đầu năm 2026, ô nhiễm không khí tại Hà Nội tiếp tục diễn biến nghiêm trọng, nhiều thời điểm chỉ số chất lượng không khí (AQI) vượt ngưỡng xấu, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Theo các chuyên gia y tế, đây không còn là hiện tượng nhất thời theo mùa, mà là vấn đề mạn tính, đòi hỏi mỗi người dân phải chủ động bảo vệ sức khỏe của chính mình.
Ghi nhận trong những ngày đầu tháng 1, nhiều khu vực tại Hà Nội và các tỉnh, thành miền Bắc rơi vào tình trạng trời mù mịt, tầm nhìn giảm thấp do hiện tượng nghịch nhiệt khiến các chất ô nhiễm bị giữ lại gần mặt đất. Theo số liệu từ AirVisual (tổ chức tổng hợp dữ liệu chất lượng không khí), tại nhiều thời điểm, chỉ số AQI tại Hà Nội dao động trong ngưỡng từ không lành mạnh đến xấu, thậm chí tiệm cận ngưỡng rất không lành mạnh. Đơn cử, vào lúc 11h30 ngày 5/1/2026, chất lượng không khí tại hầu hết khu vực của Hà Nội đều nằm trong ngưỡng từ không tốt cho các nhóm nhạy cảm tới không lành mạnh (cam – đỏ). Điều này đồng nghĩa với việc không chỉ các nhóm nhạy cảm mà toàn bộ cộng đồng đều có nguy cơ bị ảnh hưởng sức khỏe nếu tiếp xúc kéo dài.
Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, nếu nhìn lại dữ liệu nhiều năm gần đây có thể thấy ô nhiễm không khí tại Hà Nội thường gia tăng vào thời điểm cuối năm và đầu năm mới. Trong năm 2025, số ngày chất lượng không khí đạt ngưỡng an toàn theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ, trong khi phần lớn thời gian người dân phải sống trong môi trường không khí ô nhiễm ở nhiều mức độ khác nhau.
"Điều này cho thấy ô nhiễm không khí không còn là hiện tượng bất thường, mà đã trở thành vấn đề sức khỏe mạn tính của đô thị," – chuyên gia nhận định.
Ở góc độ y tế, khi chỉ số AQI tiến tới ngưỡng rất không lành mạnh, tác động của ô nhiễm không khí không còn giới hạn ở một nhóm nhỏ người nhạy cảm. Ngay cả người khỏe mạnh cũng có thể xuất hiện các triệu chứng như tức ngực, khó thở, ho khan, cay mắt, mệt mỏi. Trong khi đó, người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền tim mạch, hô hấp đứng trước nguy cơ cao phải nhập viện vì các đợt cấp của hen, viêm phổi, suy hô hấp, thậm chí là đột quỵ và nhồi máu cơ tim.
Theo phân tích của Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, mối nguy lớn nhất trong ô nhiễm không khí đô thị hiện nay đến từ bụi mịn PM2.5 – loại hạt có kích thước cực nhỏ, chỉ bằng khoảng 1/30 sợi tóc. Do kích thước siêu nhỏ, PM2.5 không bị giữ lại ở mũi hay họng mà có thể đi sâu vào tận phế nang – nơi diễn ra quá trình trao đổi oxy với máu. Đáng lo ngại hơn, một phần bụi siêu mịn còn có khả năng xuyên qua hàng rào phế nang – mao mạch để đi thẳng vào máu.
Không chỉ đơn thuần là hạt bụi, PM2.5 còn mang theo nhiều chất độc hại khác như kim loại nặng, các hợp chất hữu cơ độc và độc tố vi sinh. Khi xâm nhập cơ thể, chúng kích hoạt phản ứng stress oxy hóa, làm tổn thương ty thể – "nhà máy năng lượng" của tế bào – và khởi phát các phản ứng viêm lan tỏa. Hệ quả là không chỉ phổi bị tổn thương, mà tim mạch, não, thận và hệ thần kinh cũng chịu ảnh hưởng lâu dài.
Từ thực tế lâm sàng tại các bệnh viện ở Hà Nội trong những đợt ô nhiễm nặng, các khoa Hô hấp, Nhi và Tim mạch thường ghi nhận số bệnh nhân tăng rõ rệt. Trẻ em nhập viện vì viêm phổi, viêm tiểu phế quản, cơn hen cấp gia tăng; người cao tuổi dễ rơi vào các biến cố tim mạch nghiêm trọng. Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, trẻ nhỏ đặc biệt dễ bị tổn thương do tần số thở cao hơn người lớn, phổi và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, trong khi chiều cao thấp khiến trẻ hít thở ngay lớp không khí ô nhiễm đậm đặc gần mặt đường.
Trong bối cảnh ô nhiễm không khí diễn ra liên tục, chuyên gia cho rằng các biện pháp phòng vệ đơn giản như đeo khẩu trang vải hay đóng cửa nhà là chưa đủ. Để giảm thiểu tác động của bụi mịn, người dân cần một chiến lược bảo vệ nhiều lớp. Trước hết, việc sử dụng khẩu trang đúng chuẩn là yếu tố then chốt. Theo khuyến cáo, chỉ các loại khẩu trang đạt chuẩn N95, KN95 hoặc tương đương mới có khả năng lọc hiệu quả bụi PM2.5, trong khi khẩu trang vải hoặc khẩu trang y tế thông thường gần như không có tác dụng với loại hạt siêu mịn này.
Bên cạnh đó, kiểm soát không khí trong nhà đóng vai trò quan trọng, bởi người dân dành phần lớn thời gian sinh hoạt và nghỉ ngơi trong không gian kín. Máy lọc không khí sử dụng màng lọc HEPA được đánh giá là giải pháp hiệu quả nếu được sử dụng đúng cách, kết hợp với việc đóng cửa khi ô nhiễm ngoài trời ở mức cao và thông gió ngắn vào những khung giờ chất lượng không khí cải thiện. Việc ưu tiên làm sạch không khí tại phòng ngủ được các chuyên gia khuyến cáo, nhằm giúp phổi có thời gian "phục hồi" sau cả ngày tiếp xúc với môi trường ô nhiễm.
Ngoài ra, chăm sóc đường hô hấp và chế độ dinh dưỡng cũng góp phần tăng cường "hàng rào sinh học" của cơ thể. BS Nguyễn Huy Hoàng khuyến nghị người dân nên vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý sau khi ra ngoài, duy trì chế độ ăn giàu vitamin và chất chống oxy hóa như vitamin C, A, E, đồng thời uống đủ nước để giúp niêm mạc đường thở hoạt động hiệu quả hơn trong việc loại bỏ bụi và dị nguyên.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng nỗ lực tự bảo vệ của từng cá nhân chỉ là giải pháp tình thế. Để giải quyết tận gốc vấn đề ô nhiễm không khí, cần những giải pháp đồng bộ và dài hạn từ chính sách, bao gồm kiểm soát nguồn phát thải giao thông, công nghiệp, xây dựng, đốt rác và quy hoạch đô thị theo hướng xanh, bền vững hơn.
Ô nhiễm không khí tại Hà Nội tiếp tục tái diễn ngay trong những ngày đầu năm là lời cảnh báo rõ ràng về những thách thức sức khỏe mà đô thị lớn đang phải đối mặt. Trong khi chờ các giải pháp căn cơ phát huy hiệu quả, việc trang bị kiến thức đúng và chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt là cách thiết thực nhất để mỗi người dân tự bảo vệ lá phổi và sức khỏe lâu dài của mình.
Báo: Đại đoàn kết
https://daidoanket.vn/tai-o-nhiem-khong-khi-tai-ha-noi-nguoi-dan-can-chu-dong-bao-ve-suc-khoe.html