Theo Bộ Y tế, bệnh tay chân miệng do nhiều chủng vi rút đường ruột gây ra, trong đó vi rút Enterovirus 71 (EV71) là tác nhân chính liên quan đến các trường hợp biến chứng nặng như viêm não, viêm màng não, suy hô hấp và suy tuần hoàn.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng chỉ ra rằng, một tỷ lệ đáng kể các ca nhiễm EV71 có thể diễn biến nhanh, chuyển nặng trong vòng 24 - 48 giờ kể từ khi khởi phát. Điều đáng lưu ý là trên thực tế rất khó phân biệt ngay từ đầu trẻ mắc tay chân miệng do chủng vi rút thông thường hay do EV71, bởi nhiều trường hợp ban đầu chỉ có biểu hiện nhẹ nhưng sau đó diễn biến nhanh sang giai đoạn nặng.
Bệnh thường khởi phát với các biểu hiện như sốt (có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao), đau họng, mệt mỏi, biếng ăn, xuất hiện các nốt phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, miệng hoặc mông.
Khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay, tuyệt đối không tự ý điều trị hoặc theo dõi tại nhà.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo phụ huynh cần đặc biệt cảnh giác với những dấu hiệu cảnh báo sớm nguy cơ biến chứng nặng như sốt cao liên tục, khó hạ hoặc tái sốt; trẻ quấy khóc bất thường, giật mình, run tay chân; nôn nhiều, ngủ li bì hoặc kích thích; đi loạng choạng, yếu chi; thở nhanh, khó thở hoặc tím tái. Khi xuất hiện các biểu hiện này, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay, tuyệt đối không tự ý điều trị hoặc theo dõi tại nhà.
Đối với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cần chủ động bảo đảm đầy đủ cơ sở vật chất, nhân lực, thuốc, hóa chất, vật tư và trang thiết bị y tế theo hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh tay chân miệng của Bộ Y tế, nhằm sẵn sàng tiếp nhận, thu dung và điều trị người bệnh.
Đồng thời, tổ chức tập huấn, cập nhật hướng dẫn chuyên môn, nâng cao năng lực cho đội ngũ y tế, đặc biệt tại tuyến y tế cơ sở, chú trọng phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh và dấu hiệu chuyển nặng. Tăng cường năng lực cấp cứu, điều trị tại chỗ; các bệnh viện đa khoa, nhi, sản nhi và bệnh nhiệt đới cần củng cố năng lực hồi sức tích cực, chuẩn bị đầy đủ thuốc, vật tư, trang thiết bị để điều trị ca bệnh nặng, đồng thời thực hiện chuyển tuyến kịp thời khi vượt quá khả năng chuyên môn.
Các cơ sở khám, chữa bệnh cần phối hợp chặt chẽ với hệ thống y tế dự phòng trong giám sát dịch tễ, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các ổ dịch, góp phần kiểm soát hiệu quả bệnh tay chân miệng trên địa bàn.
Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với các vi rút gây bệnh tay chân miệng, vì vậy phòng bệnh vẫn là giải pháp quan trọng và hiệu quả nhất. Ngành Y tế khuyến cáo người dân cần thực hiện nghiêm các biện pháp vệ sinh cá nhân như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước sạch, đặc biệt trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi chăm sóc trẻ; giữ vệ sinh ăn uống, ăn chín uống sôi; không cho trẻ ngậm đồ chơi, vật dụng không đảm bảo vệ sinh.
Đồng thời, cần duy trì vệ sinh môi trường sống bằng cách thường xuyên làm sạch đồ chơi, vật dụng, sàn nhà; khử khuẩn các bề mặt tiếp xúc bằng dung dịch sát khuẩn thông thường.
Bên cạnh đó, để hạn chế lây lan trong cộng đồng, phụ huynh cần chủ động theo dõi sức khỏe trẻ hàng ngày, phát hiện sớm các dấu hiệu nghi ngờ; không cho trẻ tiếp xúc với trẻ mắc hoặc nghi mắc bệnh; hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người khi có biểu hiện bệnh.
Trẻ mắc tay chân miệng cần được cho nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với người khác theo đúng hướng dẫn của cơ sở y tế; đồng thời, gia đình cần thông báo cho nhà trường để phối hợp theo dõi, phòng chống dịch.
Ngành Y tế cũng khuyến nghị các cơ sở giáo dục, đặc biệt là trường mầm non và tiểu học cần tăng cường vệ sinh lớp học, đồ chơi, dụng cụ học tập; tổ chức theo dõi sức khỏe trẻ hàng ngày; phát hiện sớm và xử lý kịp thời các trường hợp nghi mắc bệnh, không để dịch lây lan rộng. Khi có ca bệnh, cần thực hiện vệ sinh khử khuẩn theo hướng dẫn và phối hợp chặt chẽ với cơ quan y tế địa phương.
Các gia đình tuyệt đối không chủ quan với bệnh tay chân miệng, kể cả khi trẻ chỉ có triệu chứng nhẹ. Việc theo dõi sát diễn biến bệnh trong những ngày đầu, đặc biệt từ ngày thứ 2 đến ngày thứ 5 của bệnh, giai đoạn dễ xuất hiện biến chứng là hết sức quan trọng. Chủ động đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu bất thường, tuân thủ hướng dẫn điều trị và chăm sóc của cán bộ y tế sẽ góp phần hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng nặng và tử vong.
Hồng Nhung