Thông thường, trong những tháng cuối thai kỳ hoặc vài tháng đầu sau sinh, ống này sẽ tự đóng lại. Tuy nhiên, nếu ống phúc tinh mạc không đóng hoàn toàn, các tạng trong ổ bụng như ruột, mạc nối hoặc buồng trứng có thể chui xuống vùng bẹn, tạo thành khối phồng bất thường gọi là thoát vị bẹn. Khi trẻ càng lớn, khả năng tự đóng của ống phúc tinh mạc càng thấp nên bệnh không thể tự khỏi.
Thoát vị bẹn có thể xuất hiện ở một bên hoặc cả hai bên, trong đó bên phải thường gặp nhiều hơn bên trái. Bệnh gặp ở cả trẻ nam và trẻ nữ nhưng phổ biến hơn ở trẻ nam. Đặc biệt, trẻ sinh non có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với trẻ sinh đủ tháng. Ngoài yếu tố bẩm sinh, các tình trạng làm tăng áp lực trong ổ bụng như táo bón kéo dài khiến trẻ phải rặn nhiều hoặc ho kéo dài cũng có thể khiến khối thoát vị xuất hiện rõ hơn.
Hình ảnh thoát vị bẹn ở trẻ nam.
Dấu hiệu điển hình nhất của thoát vị bẹn là sự xuất hiện của một khối phồng bất thường ở vùng bẹn. Ở bé trai, khối phồng có thể lan xuống bìu, trong khi ở bé gái thường xuất hiện ở vùng mu hoặc môi lớn. Khối này thường mềm, không gây đau trong giai đoạn đầu và có thể tự xẹp khi trẻ nằm yên hoặc ngủ. Nhiều phụ huynh chỉ phát hiện khối phồng khi trẻ khóc, ho, chạy nhảy, vận động mạnh hoặc rặn khi đi tiêu. Đặc điểm của khối thoát vị là có thể thay đổi kích thước theo từng thời điểm, lúc to lúc nhỏ do các tạng trong ổ bụng di chuyển qua lại trong ống bẹn.
Bên cạnh đó, một số trẻ có biểu hiện khó chịu, quấy khóc không rõ nguyên nhân. Với trẻ lớn hơn, trẻ có thể cảm thấy tức, nặng hoặc vướng ở vùng bẹn, đặc biệt sau khi vận động. Đây là những dấu hiệu cha mẹ không nên bỏ qua vì có thể liên quan đến thoát vị bẹn.
Đặc biệt, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi nhận thấy khối phồng không tự xẹp khi trẻ nằm nghỉ, khối phồng trở nên căng cứng, đau hoặc đỏ, trẻ quấy khóc nhiều, bỏ bú, nôn ói hoặc có biểu hiện chướng bụng. Đây có thể là dấu hiệu của thoát vị bẹn nghẹt – một biến chứng nguy hiểm xảy ra khi các tạng bị kẹt trong túi thoát vị, làm cản trở lưu thông máu. Nếu không được xử trí kịp thời, trẻ có nguy cơ bị tắc ruột, hoại tử ruột hoặc tổn thương buồng trứng, tinh hoàn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.
Các bác sĩ Bệnh viện Nhi Hà Nội khuyến cáo, khi phát hiện trẻ có khối phồng bất thường ở vùng bẹn hoặc bìu, dù khối phồng xuất hiện không thường xuyên và có thể tự xẹp, phụ huynh vẫn nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa để được đánh giá chính xác. Không nên chủ quan theo dõi kéo dài hoặc tự tìm cách đẩy khối thoát vị tại nhà vì có thể làm tăng nguy cơ biến chứng. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng thời điểm giúp hạn chế tối đa nguy cơ thoát vị nghẹt, đảm bảo sự phát triển khỏe mạnh và an toàn cho trẻ.
Thoát vị bẹn là bệnh lý không thể tự khỏi, nhưng hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Vì vậy, cha mẹ cần chú ý quan sát những thay đổi bất thường ở vùng bẹn của trẻ và chủ động đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu nghi ngờ để được tư vấn và điều trị kịp thời.
Hà Khanh