Ở Việt Nam, dù khí hậu nắng nhiều quanh năm, nhưng thói quen "sống trong bóng râm", bôi kem chống nắng thường xuyên và làm việc trong không gian kín khiến không ít người rơi vào tình trạng thiếu hụt vitamin D mà không hay biết.
ThS.BS. Lê Anh Tuấn – Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn đã cung cấp kiến thức về vitamin D- "chìa khóa vàng" cho xương chắc, miễn dịch khỏe mà nhiều người đang bỏ quên
Thiếu vitamin D – "kẻ thù giấu mặt" của sức khỏe hiện đại
Theo ThS.BS. Lê Anh Tuấn vitamin D giữ vai trò hàng đầu trong việc giúp xương chắc khỏe. Loại vitamin này hỗ trợ hấp thu canxi và photpho ở ruột, duy trì nồng độ canxi trong máu, giúp hình thành và tái tạo mô xương.
"Thiếu vitamin D lâu dài có thể dẫn đến còi xương ở trẻ nhỏ, loãng xương ở người cao tuổi hoặc gãy xương bệnh lý," – bác sĩ Tuấn chia sẻ.
Không chỉ có vai trò với hệ xương, vitamin D còn được xem là "người gác cổng" của hệ miễn dịch. Nó giúp kích hoạt các tế bào miễn dịch như đại thực bào và lympho T, nâng cao khả năng phòng vệ của cơ thể trước virus, vi khuẩn.
Theo Harvard Health Publishing (2022), người có đủ vitamin D trong máu thường ít bị cảm cúm, hoặc các bệnh đường hô hấp hơn. Ngoài ra, vitamin D còn tham gia vào quá trình điều hòa sản xuất insulin, hỗ trợ tuyến tụy hoạt động hiệu quả và giúp tế bào tăng độ nhạy với insulin của tế bào – từ đó giúp kiểm soát đường huyết, giảm nguy cơ tiểu đường type 2.
Vì sao cơ thể dễ thiếu vitamin D?
Theo ThS.BS. Lê Anh Tuấn, có nhiều nguyên nhân khiến cơ thể thiếu vitamin D. Phổ biến nhất là chế độ ăn uống thiếu thực phẩm giàu vitamin D như cá hồi, cá thu, trứng, sữa, gan cá hoặc ngũ cốc được tăng cường vitamin D.
Một yếu tố khác là thiếu ánh nắng mặt trời. Do thói quen làm việc trong nhà, bôi kem chống nắng quá kỹ hoặc sinh sống ở nơi ít nắng khiến cơ thể không tổng hợp được lượng vitamin D cần thiết.
Bên cạnh đó, một số bệnh lý mạn tính như bệnh gan, thận, tuyến giáp, rối loạn hấp thu đường ruột cũng làm giảm khả năng chuyển hóa vitamin D. Ngoài ra, người béo phì hoặc có làn da sẫm màu thường dễ thiếu vitamin D hơn, vì mô mỡ "giữ lại" vitamin D, khiến cơ thể khó sử dụng hiệu quả.
Ngoài ra, một số loại thuốc như thuốc chống co giật, thuốc giảm cholesterol hay thuốc lợi tiểu có thể ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp và hấp thu vitamin D trong cơ thể.
Dấu hiệu cảnh báo thiếu vitamin D
Thiếu vitamin D thường không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu, diễn tiến âm thầm và khó nhận biết.
• Ở trẻ nhỏ, có thể nhận thấy các dấu hiệu như chậm phát triển, hay quấy khóc, ngủ không sâu, giật mình nhiều, mọc răng chậm.
• Ở người trưởng thành, biểu hiện thường là đau nhức cơ – xương, mỏi người, vết thương lâu lành, cảm cúm tái phát thường xuyên, nhiễm khuẩn hô hấp.
"Nếu xuất hiện những triệu chứng này hoặc thuộc nhóm có nguy cơ cao như người cao tuổi, phụ nữ mang thai, nhân viên văn phòng…, bạn nên thực hiện xét nghiệm định lượng 25-hydroxyvitamin D để đánh giá tình trạng thiếu hụt," – bác sĩ Tuấn khuyến cáo.
Việc phát hiện sớm giúp bác sĩ có thể đưa ra phác đồ bổ sung phù hợp, an toàn và hiệu quả cho từng người.
Bổ sung vitamin D đúng cách – lợi ích nhân đôi, rủi ro giảm nửa
Để phòng ngừa thiếu vitamin D, ThS.BS. Lê Anh Tuấn khuyên mỗi người nên:
Tăng cường hoạt động ngoài trời giúp cơ thể tổng hợp vitamin D tự nhiên.
Bổ sung thực phẩm giàu vitamin D như cá béo, trứng, sữa, nấm, ngũ cốc tăng cường vitamin D.
Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ khi dùng viên uống bổ sung. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung vitamin D qua đường uống hoặc tiêm. Tuy nhiên, người dân tuyệt đối không nên tự ý dùng liều cao, bởi việc nạp quá mức có thể gây tăng calci máu, ảnh hưởng đến thận và tim mạch.
Tại Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, các bác sĩ luôn chỉ định xét nghiệm định lượng vitamin D cho nhóm nguy cơ cao và hướng dẫn bổ sung liều phù hợp, đặc biệt với phụ nữ mang thai, người cao tuổi và bệnh nhân mắc bệnh lý xương khớp.
"Duy trì mức vitamin D ổn định là một trong những cách đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ sức khỏe lâu dài, nhất là trong bối cảnh nhiều người có lối sống ít vận động và làm việc trong môi trường thiếu ánh sáng tự nhiên," – ThS.BS Lê Anh Tuấn nhấn mạnh.
Vitamin D không chỉ là "vitamin của xương", mà còn là nền tảng của hệ miễn dịch và chuyển hóa toàn thân. Việc chủ động phát hiện sớm, bổ sung đúng liều và duy trì lối sống lành mạnh sẽ giúp bạn phòng tránh bệnh lý xương khớp, ổn định đường huyết, tăng cường sức đề kháng và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Mai Trang