Giai đoạn sau Tết luôn được giới chuyên gia dịch tễ học đánh giá là "điểm nút" rủi ro. Năm 2026, áp lực này trở nên phức tạp hơn bởi sự cộng hưởng của điều kiện thời tiết và biến động nhân khẩu học. Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội, khí hậu mùa Đông - Xuân với đặc trưng nhiệt độ thấp, độ ẩm không khí thường xuyên ở mức bão hòa là môi trường "lý tưởng" để các loại virus gây bệnh đường hô hấp và tiếp xúc tồn tại, phát tán.
Thực tế cho thấy, nhu cầu đi lại, giao lưu và tụ tập đông người tại các không gian kín hoặc các khu du lịch, lễ hội sau Tết làm gia tăng mạnh mẽ hệ số lây nhiễm cộng đồng. Việc suy giảm tỷ lệ bao phủ kháng thể trong quần thể khiến các bệnh lý truyền nhiễm cổ điển như sởi, ho gà cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ.
Không chỉ phòng chống các bệnh lưu hành, ngành Y tế Thủ đô còn đặt mình trong trạng thái cảnh giác cao độ với các tác nhân ngoại lai nguy hiểm, điển hình là Virus Nipah - loại virus có tỷ lệ tử vong từ 40% đến 75% đang bùng phát tại khu vực Nam Á. Dù Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc nào, nhưng kịch bản ứng phó, năng lực giám sát tại các cửa khẩu như Sân bay quốc tế Nội Bài đã được kích hoạt theo hướng dẫn khẩn cấp của Bộ Y tế.
Một điểm mới quan trọng trong công tác phòng bệnh năm nay là việc thực thi Thông tư số 52/2025/TT-BYT (có hiệu lực từ ngày 15-2-2026). Văn bản này quy định danh mục bệnh truyền nhiễm và các loại vaccine bắt buộc sử dụng, tạo hành lang pháp lý vững chắc để tái thiết lập hàng rào miễn dịch cộng đồng.
Chủ động tiêm phòng cho trẻ để phòng bệnh
Theo quy định mới, các loại vaccine như Phế cầu, Viêm gan B sơ sinh (trong vòng 24 giờ đầu), Bạch hầu, Ho gà, Sởi... trở thành yêu cầu bắt buộc đối với các đối tượng thuộc diện tiêm chủng mở rộng. Việc thực thi nghiêm túc Thông tư này được kỳ vọng sẽ xóa bỏ các "vùng trắng" miễn dịch, ngăn chặn kịch bản dịch chồng dịch trong mùa Đông - Xuân.
Khi học sinh đồng loạt quay trở lại trường học, nguy cơ lây nhiễm chéo các bệnh như tay chân miệng, cúm là rất lớn. Ngành Y tế và Giáo dục Hà Nội đã thống nhất kế hoạch liên ngành, bảo đảm 100% trường học có phòng y tế riêng và thực hiện nghiêm quy trình vệ sinh, khử khuẩn lớp học, đồ chơi bằng dung dịch Cloramin B ngay khi có ca nghi ngờ.
Cùng với đó, công tác an toàn thực phẩm tại các mùa lễ hội cũng được đặt lên hàng đầu. Bộ Y tế đã ban hành Công văn số 217/ATTP-NĐTT yêu cầu tăng cường thanh tra các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, dịch vụ nấu cỗ lưu động tại các điểm du lịch tâm linh, lễ hội. Cơ quan chức năng kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, đồng thời cảnh báo người dân tuyệt đối không sử dụng thực phẩm lạ, rượu không rõ nguồn gốc để phòng tránh ngộ độc độc tố tự nhiên và Methanol.
Dù hệ thống y tế dự phòng đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, nhưng sự thành công của công tác chống dịch phụ thuộc rất lớn vào ý thức của mỗi người dân. CDC Hà Nội khuyến cáo người dân cần tiếp tục duy trì thói quen vệ sinh cá nhân, rửa tay xà phòng, ăn chín uống sôi và chủ động đưa con em đi tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch theo quy định mới.
Phòng bệnh vẫn luôn là biện pháp chủ động, hiệu quả và bền vững nhất. Mỗi người dân cần nâng cao ý thức tự bảo vệ sức khỏe bằng những hành động cụ thể, thiết thực trong sinh hoạt hàng ngày. Tiêm chủng đầy đủ theo lịch là biện pháp quan trọng hàng đầu, giúp cơ thể tạo miễn dịch chủ động, giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng nặng. Đặc biệt, vắc xin cúm mùa cần được tiêm nhắc lại hàng năm, nhất là đối với người cao tuổi, trẻ em, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền. Các loại vắc xin phòng sởi - rubella, thủy đậu cũng cần được thực hiện đầy đủ, đúng lịch theo khuyến cáo của ngành y tế.
Bên cạnh tiêm chủng, người dân nên đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, trên các phương tiện giao thông công cộng hoặc khi có triệu chứng ho, sổ mũi không chỉ giúp bảo vệ bản thân mà còn là hành động có trách nhiệm với cộng đồng, góp phần hạn chế lây lan mầm bệnh.
Song song với đó, việc đảm bảo chế độ dinh dưỡng hợp lý, ăn uống đủ chất, tăng cường rau xanh, trái cây, bổ sung vitamin và khoáng chất, uống đủ nước mỗi ngày sẽ giúp nâng cao sức đề kháng, tăng khả năng chống chọi với bệnh tật.
Mỗi người dân cần chủ động lắng nghe cơ thể mình, không chủ quan trước những dấu hiệu bất thường; khi có biểu hiện nghi ngờ bệnh truyền nhiễm cần thăm khám sớm để được chẩn đoán chính xác, điều trị kịp thời, đúng phác đồ, từ đó giảm thiểu nguy cơ biến chứng và hạn chế lây lan trong cộng đồng.
Lê Hoà