Phòng ngừa và điều trị ung thư tuyến tiền liệt

Tuyến tiền liệt là một tuyến nhỏ thuộc hệ sinh dục nam, bao gồm hai thùy nhỏ và nằm phía trước trực tràng, ngay dưới cổ bàng quang, chỗ nước tiểu đi ra niệu đạo. Vai trò của tuyến tiền liệt chủ yếu là cung cấp tinh dịch, là môi trường cho các hoạt động của tinh trùng và tạo điều kiện thuận lợi quá trình thụ tinh. Ung thư tuyến tiền liệt xảy ra khi các tế bào trong tuyến tiền liệt bắt đầu phát triển ngoài tầm kiểm soát.

Nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt chịu ảnh hưởng bởi cả yếu tố di truyền và lối sống. Trong đó, tuổi tác và tiền sử gia đình là hai yếu tố nguy cơ rõ ràng nhất. Tuổi càng cao, nguy cơ càng lớn, đặc biệt từ 60 tuổi trở lên. Nam giới có bố, anh hoặc em trai từng mắc ung thư tuyến tiền liệt sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với người bình thường. Yếu tố di truyền như đột biến gen BRCA1/2 hoặc hội chứng Lynch, có thể liên quan đến bệnh.

Không chỉ di truyền, lối sống và chế độ sinh hoạt hàng ngày cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Chế độ ăn nhiều thịt đỏ, mỡ động vật, ít rau xanh và trái cây, kết hợp với lối sống ít vận động, thừa cân béo phì, được ghi nhận là những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt hoặc khiến bệnh tiến triển nhanh hơn. Ngoài ra, hút thuốc lá và sử dụng rượu bia thường xuyên không chỉ làm tăng nguy cơ ung thư nói chung mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tuyến tiền liệt nói riêng. Đây đều là những yếu tố nguy cơ có thể điều chỉnh được nếu người bệnh thay đổi lối sống sớm.

Một trong những thách thức của ung thư tuyến tiền liệt là bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, khiến bệnh dễ bị bỏ sót khi chưa được tầm soát chủ động. Tuy vậy, một số dấu hiệu sớm vẫn có thể xuất hiện và cần được chú ý. Những biểu hiện thường gặp bao gồm tiểu khó, tiểu yếu, dòng nước tiểu ngắt quãng, tiểu nhiều lần về đêm hoặc cảm giác tiểu không hết. Một số người có thể phát hiện máu trong nước tiểu hoặc tinh dịch, hoặc gặp khó khăn khi cương cứng.

Khi bệnh đã tiến triển hoặc đã di căn, các triệu chứng sẽ trở nên rõ ràng và nặng nề hơn. Người bệnh có thể bị đau xương, đau thắt lưng, đau vùng chậu, gãy xương bất thường (di căn xương). Thậm chí liệt chi dưới do di căn vào cột sống chèn ép tuỷ. Ngoài ra, người bệnh còn có thể sụt cân nhanh, thiếu máu, các rối loạn tiêu hoá kéo dài, táo bón mạn tính và suy giảm chất lượng cuộc sống rõ rệt.

Mặc dù không có biện pháp nào có thể phòng ngừa ung thư tuyến tiền liệt một cách tuyệt đối, mỗi người vẫn có thể chủ động giảm nguy cơ mắc bệnh thông qua lối sống lành mạnh. Các bác sĩ Bệnh viện Thận Hà Nội khuyến cáo nam giới nên xây dựng chế độ ăn cân đối, hạn chế thịt đỏ, tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt. Việc duy trì vận động thể chất thường xuyên không chỉ giúp kiểm soát cân nặng mà còn góp phần giảm nguy cơ ung thư và nhiều bệnh mạn tính khác. Không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia và kiểm soát căng thẳng cũng là những yếu tố quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Trong phòng ngừa và kiểm soát ung thư tuyến tiền liệt, phát hiện sớm được xem là chìa khóa vàng. Các phương pháp giúp phát hiện sớm bệnh sớm gồm xét nghiệm PSA giúp phát hiện bất thường sớm; khám trực tràng bằng tay (DRE) để phát hiện tuyến tiền liệt cứng hoặc có khối u; siêu âm đầu dò trực tràng, MRI, chụp CT hoặc xạ hình xương để đánh giá mức độ tổn thương và di căn; sinh thiết tuyến tiền liệt là tiêu chuẩn vàng để xác định chẩn đoán ung thư.

Việc điều trị ung thư tuyến tiền liệt hiện nay được cá nhân hóa dựa trên giai đoạn bệnh, mức độ ác tính, tuổi tác và tình trạng sức khỏe tổng quát của người bệnh. Với những trường hợp bệnh tiến triển chậm, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi chủ động. Phẫu thuật triệt căn cắt toàn bộ tuyến tiền liệt và mô xung quanh là phương pháp điều trị hiệu quả ở giai đoạn sớm. Xạ trị tiêu diệt tế bào ung thư bằng tia năng lượng cao. Liệu pháp nội tiết nhằm ức chế hoặc loại bỏ hormone testosterone. Hóa trị dành cho trường hợp kháng nội tiết hoặc đã di căn xa.

Theo khuyến cáo của các bác sĩ Bệnh viện Thận Hà Nội, nam giới từ 50 tuổi trở lên nên chủ động tầm soát ung thư tuyến tiền liệt định kỳ, ngay cả khi chưa có triệu chứng. Với những người có yếu tố nguy cơ cao như tiền sử gia đình hoặc bất thường di truyền, việc tầm soát có thể bắt đầu sớm hơn, nên tầm soát định kỳ bằng xét nghiệm PSA và thăm khám chuyên khoa tiết niệu. Đừng chờ đến khi có triệu chứng rõ ràng mới đi khám, bởi lúc đó bệnh có thể đã tiến triển. Phòng bệnh từ sớm, phát hiện sớm và điều trị kịp thời chính là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe, duy trì chất lượng cuộc sống và kéo dài tuổi thọ cho nam giới.

Việt Nam